woensdag 9 augustus 2017

Afschaffing kindergeld treft maatschappelijk kwetsbare gezinnen hard.

Op zondag 06 augustus raakte bekend dat leden van Jong VLD, de jongerenafdeling van de centrum-rechtse liberale partij Open VLD, op hun vrijheidscongres een voorstel hebben aangenomen om het systeem van kindergeld volledig af te schaffen. Ze willen het vrijgekomen geld investeren in scholen, onderwijs en gratis kinderopvang. Ik was best wel verbaasd dit te vernemen aangezien het overduidelijk is dat armoede, sociale uitsluiting en maatschappelijke kwetsbaarheid nog een groot probleem is en kinderarmoede serieus gestegen is.

Jong VLD krijgt kritiek vanwege het voorstel.  Maurits Vande Reyde, nationaal  voorzitter van Jong VLD, schreef  een opiniestuk om het voorstel te verdedigen.  Ik verslikte mij bijna   in mijn biologische Earl Grey thee uit de Oxfam-wereldwinkel toen ik het stuk las.

Met alle respect voor  Maurits Vande Reyde, maar ik heb zelden iets meer wereldvreemd gelezen dan bepaalde passages in zijn opiniestuk.  Ik gebruikt zeer zelden woorden als ‘wereldvreemd’ om iemands mening te beschrijven, maar ik vind dat het hier wel op zijn plek is.  Nu ja, dat is mijn mening. Anderen mogen hier van mening over verschillen.

Passages uit zijn artikel. 

Ik geef de passages in kwestie hier even letterlijk mee :

"Uit de reacties op Facebook zag ik veel terechte bezorgdheden. Schaf kindergeld af en je vergroot gegarandeerd de kans op kinderarmoede, bijvoorbeeld. Dat klopt ogenschijnlijk. 1 op 5 kinderen loopt bij ons dat risico. Hebben geen geschikte plaats voor huiswerk. Kunnen zich amper nieuwe kleren veroorloven. Moeten het doen zonder vakantietrips. Daarvoor maakt kindergeld op dit moment het verschil op ofwel leven, ofwel overleven. Schaf kindergeld zomaar af en je vergroot volgens studies dat risico ineens met een dikke 7%. Kindergeld afschaffen is dan duidelijk onmenselijk, toch?

Wel, ik durf het te betwijfelen. Ondanks de massale kinderbijslag is er geen spectaculaire daling van de kinderarmoede. Mocht het echt het wondermiddel tegen armoede zijn, dan toont dat zich tot nu toe niet in de cijfers. De efficiëntie van het systeem om kinderarmoede terug te dringen is op z’n zachtst gezegd twijfelachtig. Het vormt hoogstens een grendel om het niet verder te doen stijgen. Ik vraag me af of we ons daar in welvarend Vlaanderen tevreden mee moeten stellen."

Verder konden we ook nog het volgende lezen :

"Ouders in kansarmoede maken amper gebruik van kinderopvang. Omdat het te duur, te complex, te lang wachten is. Nochtans blijkt uit een recente studie in 11 Europese landen dat kinderopvang een geweldig krachtig instrument is om kinderen in armoede betere startkansen te geven. Het stimuleert de taalontwikkeling, sociale vaardigheden en zoveel meer. Ouders kunnen op hun beurt aan het werk gaan of een opleiding volgen. Gratis kinderopvang in plaats van gratis geld: schiet me dood, volgens mij is dat een veel betere armoedebestrijder. Dat is maar één voorbeeld, ik zou er tien kunnen geven."

Het gehele artikel lees je hier : http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/opinieblog/opinie/1.3042172

Best wel straffe uitspraken die een kritische analyse vragen.

Armoede, sociale uitsluiting en maatschappelijke kwetsbaarheid.




Mensen in armoede ervaren sociale uitsluitingen met structurele oorzaken op verschillende levensdomeinen. De sociale uitsluitingen die veel mensen in armoede ervaren zijn dezelfde, wat verschilt is hoe ze hiermee om gaan. Ieder persoon in armoede gaat , vertrekkende vanuit hun binnenkant , op een andere manier om met deze structurele uitsluitingsmechanismen. Sommigen vinden in deze onrechtvaardigheden de kracht om verder te gaan , anderen trekken zich na de zoveelste kwetsende ervaring terug om verdere kwetsuren te vermijden. Er is dus een wisselwerking tussen structurele uitsluitingsprocessen op maatschappelijk en institutioneel niveau en het persoonlijke niveau. Dit maakt dat armoedebestrijding complex is.

We moeten nog meer dan nu gaan voor een echt emancipatorisch, krachtgericht en participatief sociaal beleid dat mensen versterkt en de structurele uitsluitingsmechanismen wegwerkt, grondrechten garandeert in plaats van afbouwt, de binnenkant ( de belevingswereld) van mensen in armoede respecteert en vertrekkende vanuit de krachten, vaardigheden en overlevingsstrategieën van mensen in armoede samen met hen duurzame stappen vooruit zet. Inkomens ( hetzij uit arbeid of een sociale uitkering) boven de Europese armoedegrens en betaalbare, kwaliteitsvolle en energiezuinige huisvesting zijn 2 belangrijke startvoorwaarden. Voor de bestrijding van kinderarmoede is goed onderwijs en goede ontwikkelingskansen van groot belang.

Het garanderen van grondrechten staat dus centraal in de bestrijding van armoede, sociale uitsluiting en maatschappelijke kwetsbaarheid.

Kindergeld en de bestrijding van kinderarmoede. 

 De jaarboeken armoede en sociale uitsluiting, de meest recente armoedebarometer van het platform Decenniumdoelen 2017,  het Netwerk tegen Armoede, sector Samenlevingsopbouw, de OCMW’s en het studiewerk  van Vlaamse steden en gemeenten ( VVSG ) vertellen ons dat armoede nog steeds een serieus probleem is in België.  Alle indicatoren staan op rood. Kinderarmoede neemt verder toe.

'Ondanks de massale kinderbijslag is er geen spectaculaire daling van de kinderarmoede. Mocht het echt het wondermiddel tegen armoede zijn, dan toont dat zich tot nu toe niet in de cijfers.’, schrijft  Maurits Vande Reyde.

Kansarmoede is meer dan onvoldoende inkomen om te voorzien in uw basisbehoeften, maar het is wel een belangrijk aspect.  In een consumptiesamenleving waar heel veel zaken geld kost beperkt een inkomen onder de Europese armoedegrens uw mogelijkheid tot participatie aan de samenleving.   Je wordt al snel uitgesloten en mensen trekken zich terug uit het maatschappelijk leven om kwetsende ervaringen te vermijden.

Mensen in armoede, of in dit geval ouders in armoede, zijn vaak hele dagen bezig met het overleven.  Deze complexiteit van een leven in armoede vraagt dagdagelijks enorm veel energie.

 Als je als kortgeschoolde ouder in armoede moet rondkomen met een leefloon dat zich ondanks de beperkte verhogingen nog steeds serieus onder de Europese armoedegrens ligt, dan maakt kindergeld een wereld van verschil.

Neem dit af en ze komen met een aanzienlijk lager gezinsinkomen te zitten.  Dit zal ervoor zorgen dat ouders in armoede nog meer  bezig zijn met het dagdagelijks overleven.

Mensen in armoede zijn veerkrachtige mensen, mensen met heel wat creativiteit en doorzettingsvermogen, maar de veerkracht en doorzettingsvermogen is niet eindeloos.  Dit voorstel zal maatschappelijke kwetsbare ouders hard treffen.

Het systeem van kindergeld is trouwens niet het enigste instrument ter bestrijding van kinderarmoede.  Er spelen trouwens zo veel andere zaken mee waarom de kinderarmoede stijgt.

Wat te denken van de versterkte degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen die  ingevoerd werd door de vorige federale regering.   Wat te denken van de talloze factuurverhogingen die de huidige Vlaamse en federale regeringen hebben doorgevoerd, waaronder de stijging van de prijs voor kinderopvang. Wat te denken van de besparingen op buurt – en samenlevingsopbouwprojecten.  Wat te denken van de besparingen in het onderwijs.  Wat te denken   van het schrappen van doelgroepenbeleid op de arbeidsmarkt voor allochtonen, een groep die serieuze uitsluiting ervaart op de arbeidsmarkt.  Wat met maatschappelijk kwetsbare ouders die kortgeschoold zijn , tewerkgesteld zijn met een laag loon  in conjunctuurgevoelige sectoren, waar periodes van tewerkstelling vaak afgewisseld worden door periodes van werkloosheid, geen jobzekerheid hebben  en dus een fluctuerend inkomen hebben.

Dit zijn allemaal factoren die meespelen en ervoor zorgen dat de kinderarmoede stijgt.

Werkt het huidige systeem van kindergeld zoals het zou moeten werken ? Neen, maar het afschaffen zou pas desastreus zijn.  In plaats van het af te schaffen, moet men het zo hervormen dat het een krachtiger instrument wordt in de bestrijding van kinderarmoede. Dit kan door hogere sociale toeslagen te voorzien bovenop het basisbedrag aan kindergeld.

Natuurlijk moet er worden geïnvesteerd in gelijke kansen in het onderwijs.  Graag zelfs.  En meer dan nu.  Natuurlijk moet worden ingezet op toegankelijkere kinderopvang.

Maar dit mag nooit ten koste gaan van het inkomen van zij die het nu al bijzonder moeilijk hebben. Sociale grondrechten moeten voor iedereen gegarandeerd worden.  Alleen dan kunnen duurzame stappen vooruit gezet worden in armoedebestrijding.

zondag 29 januari 2017

Turkije onder de AKP: holebi- en transgenderrechten in Turkije anno 2017.



1.De wettelijke situatie van holebi’s en transgenders in Turkije.

Homoseksualiteit en transgender-zijn is niet verboden in Turkije. Homoseksualiteit werd tijdens  het Ottomaanse rijk in 1858 uit het strafrecht gehaald. Wanneer Mustafa Kemal Atatürk de seculiere republiek Turkije stichtte in 1923 bleef homoseksualiteit legaal. Dit was vroeger dan in tal van andere Europese landen. Holebi’s (homo’s ,lesbiennes, biseksuelen) en transgenders kunnen in Turkije sinds 1951 politiek asiel aanvragen als ze in hun land van herkomst worden vervolgd vanwege
 hun seksuele geaardheid of genderidentiteit. Sinds 1988 kunnen transgenders wettelijk van geslacht veranderen na een operatie. De leeftijd van wanneer je seks mag hebben in Turkije is voor hetero’s en homo’s hetzelfde, nl  18 jaar.



De generale staf van het Turkse leger besliste  in november 2015 in alle stilte om de vernederende procedure op basis waarvan homo’s onder de legerdienst uit kunnen komen te veranderen.  De legerdienst is verplicht in Turkije.  Je bent niet verplicht de legerdienst te doen als je ziek bent, als je een handicap hebt of als je homo bent.  Het feit dat (openlijke) homo’s per definitie worden uitgesloten, is problematisch op zich. De procedure op basis waarvan de beslissing uiteindelijk  wordt genomen is bijzonder vernederend. Om uw legerdienst niet te moeten doen, moesten homo’s een verklaring ondertekenen.  Daar bovenop moesten homo’s kunnen bewijzen dat ze homo zijn.  Dit gebeurde het beste met fotomateriaal waar de persoon in kwestie in de bottom positie te zien was.  Ook werd er vaak ook een rectaal onderzoek gedaan.

Deze procedure werd door Turkse en internationale holebi – en transgenderorganisaties en mensenrechtenorganisaties terecht zwaar bekritiseerd.  Door de hervorming van november 2015 werd deze procedure hervormt.  Het zal niet langer nodig zijn om met fotomateriaal te komen en een rectaal onderzoek te ondergaan.  Het ondertekenen van een verklaring en een gesprek met een dokter volstaat vanaf november 2015. Dit vertrekt nog steeds vanuit het idee dat homoseksualiteit een probleem is en vanuit een clichématige invulling van homoseksualiteit, toch is het volgens de Turkse LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender) -verenigingen wel degelijk een belangrijke stap voorwaarts. (1)

(1)Bron: http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/11/turkey-military-gay-rights-homosexual-picture.html

2.Dagelijks leven en discriminatie van holebi's en transgenders in Turkije.

Turkije kent een lange traditie wat betreft holebi- en transgenderorganisaties. In 2014 vierde Kaos GL, de grootste LGBT organisatie in Turkije, zijn 20-jarig bestaan. Anno 2017 zijn er  holebi – en transgenderorganisaties in Istanbul, Ankara, Izmir, Tunceli (Dersim), Antalya, Antakya, Çukurova, Kocaeli, Malatya, Mersin, Eskişehir, Adana, enz... In de grote steden zijn er tal van LGBT bars en sinds 2003 wordt er een jaarlijkse Gay Pride Parade georganiseerd in Istanbul. Sinds 2009 vindt er in Istanbul ook een jaarlijkse Transgender Pride Parade plaats. Met  ruim 110 000 deelnemers in 2014 is de LGBT Pride Parade in Istanbul uitgegroeid tot een van de grootste van Europa. Modeontwerper Cemil Ipekçi, de homoseksuele zanger Zeki Müren en de transgender zangeres Bülent Ersoy worden door zowel progressieve Turken als conservatieve Turken op handen gedragen. Betekent dit dat holebi’s en transgenders hun rechten verworven hebben in Turkije? Verre van.

Ondanks dit positief nieuws worden holebi’s en transgenders nog heel vaak geconfronteerd met discriminatie en homo – en transfobie en is er geen grondwettelijke bescherming van holebi’s en transgenders.

Voorlopig worden er door officiële instanties in Turkije geen cijfers bijgehouden van het aantal homofobe en transfobe incidenten.  In 2015 hebben de Bosporusuniversiteit en het Turkse holebi – en transgenderexpertisecentrum SPoD een bevraging gehouden onder holebi’s en transgenders naar discriminatie en homo- en transfobie.

Zo’n 46,1% van de ondervraagden zeiden dat ze discriminatie ervaren op basis van hun seksuele geaardheid of genderidentiteit. Slechts 10% van hen hebben effectief een officiële klacht ingediend. De meeste holebi’s vinden relatief gemakkelijk werk ( 62,9%), maar ongeveer 29% ervaart discriminatie op het vlak van arbeidsomstandigheden en loonpolitiek op het werk. Transgenders hebben het in Turkije veel moeilijker om werk te vinden. Sommige transgenders werken in hoogopgeleide jobs. De meeste transgenders echter ervaren  serieuze sociale uitsluiting op de arbeidsmarkt en verdienen hun boterham als sekswerker.  Vaak krijgen deze transgender sekswerkers te maken met politieagenten die – gebruikmakend van een arbitraire invulling van een moraalwet- hen meenemen naar het politiekantoor en een zware boete uitschrijven. Slechts 22,1% van de holebi’s en transgenders  zijn volledige uit de kast op het werk wat betreft  hun seksuele geaardheid of genderidentiteit . Zo’n 38,1% van de holebi’s hebben tegen minstens 1 familielid vertelt dat ze holebi zijn. Wat betreft huisvesting ervaart 6,4% van de holebi’s discriminatie. Transgenders hebben het veel moeilijker om een degelijke woning te vinden dan holebi’s. (2)

Transgenders krijgen meer met discriminatie en transfobie te maken dan holebi’s met discriminatie en homo – en bifobie. Er worden geen officiële cijfers bijgehouden van het aantal transfobe geweldplegingen. Volgens cijfermateriaal van de holebi – en transgenderverenigingen in Turkije zouden er tijdens de eerste 9 maanden van 2015 zo’n 15 zaken van transfoob geweld zijn geweest in Turkije.De  transfobe gewelddaden vonden plaats in de volgende steden en stadsdistricten: Afyon, Istanbul’s disctrict Bakırköy, Izmir, Istanbul’s district Şişli, Istanbul’s district Tarlabaşı, Kocaeli, Ankara en Mersin. Sinds 2008 hebben er in Turkije zeker 35  zaken van transfoob geweld met dodelijke afloop plaatsgevonden. Beide cijfers is een onderraportering . (3)

Lang niet iedereen die slachtoffer wordt van transfoob geweld dient klacht in bij de politie en zeker niet elke dader wordt gevat, laat staan veroordeeld. Maar soms worden daders daadwerkelijk veroordeeld tot serieuze gevangenisstraffen. Op 11 juli 2013 werden drie mannen elk tot 27 jaar en 6 maanden veroordeeld voor het ontvoeren en verkrachten van een transgender sekswerker in Izmir. Tijdens het proces probeerde de advocaat van de daders de serieuze criminele feiten te minimaliseren, maar de rechter had er geen oren naar.

Hieronder een interessante documentaire over het leven van transgenders in Turkije. De documentaire toont de discriminatie en het  transfoob geweld waarmee transgenders in Turkije krijgen te maken. Maar het toont ook de positieve stappen vooruit wat betreft aanvaarding van transgenders in Turkije.



(2)Bron cijfers: http://researchturkey.org/summary-results-of-the-social-and-economic-problems-of-lesbian-gay-bisexual-and-transsexual-lgbt-individuals-in-turkey-research/ 
(3) Bron cijfers: www.kaosgl.com 

3.De geschiedenis van de LGBT-verenigingen en de LGBT Pride Week en de LGBT Pride Parades in Turkije tussen 2003 en 2014.

In Turkije bestaan er al LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender) -verenigingen sinds 1994. In 2004 vierde Kaos GL, de grootste en oudste LGBT-vereniging, zijn 20-jarig bestaan.

De 2 eerste holebi – en transgenderorganisaties zijn opgericht na het gewelddadige politieoptreden tegen de eerste LGBT Pride Parade in Turkije, of een poging daartoe.

Op 2 juli 1993 zou de eerste LGBT Pride Parade van Turkije plaatsvinden in Istanbul’s district Beyoğlu. Deze eerste LGBT Pride Parade werd verboden door de gouverneur van Istanbul. Op de avond ervoor viel de politie binnen in de huizen van verschillende holebi- en transgenderrechtenactivisten. Op de dag zelf trad de politie op tegen de holebi’s en transgenders die kwamen opdagen voor de eerste LGBT Pride Parade. Begin 1994 werden de eerste 2 holebi-en transgenderorganisaties in Turkije opgericht, nl. LambdaIstanbul in Istanbul en Kaos GL in Ankara. (4)

22 jaar later zijn er holebi- en transgenderorganisaties in in Istanbul, Ankara, Izmir, Antakya, Antalya, Dersim, Diyarbakır, Kars, Kocaeli, Malatya, Mersin, Adana, Eskişehir, Gaziantep, çukurcova, enz....Je hebt ook  holebi – en transgenderorganisaties aan universiteiten in Turkije. Eèn van hen, Club gökkuşağı, is officieel erkend door de Bilgi universiteit in Istanbul.

Sinds 1994 zijn er verschillende zaken aangespannen om bepaalde LGBT-organisaties te sluiten. In de meeste gevallen is de rechtbank daar nooit op ingegaan.

In 2005 kreeg Kaos GL door de Turkse overheid een officieel erkenning als een NGO in Turkije.
De eerste LGBT Pride Week in Turkije vond plaats in Istanbul in 1992, maar het duurde tot 2003 tot de eerste LGBT Pride Parade kan plaatsvinden, 10 jaar na de eerste poging in 1993. Ongeveer 35 mensen namen toen deel aan de eerste LGBT Pride Parade. Sindsdien is het aantal deelnemers sterk gestegen. In 2011 betoogde ongeveer 15 000 holebi’s en transgenders op de Istiklal Caddesi in Istanbul’s district Beyoğlu voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders in Turkije.

Op zondag 30 juni 2013 vond de 11de LGBT Pride Parade plaats in Istanbul’s district Beyoğlu. Ongeveer 100 000 holebi’s, transgenders en Gezi Park-betogers betoogden op de Istiklal Caddesi voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders, vrijheid en meer democratie.  In 2013 waren er ook kleinere LGBT Pride Parades in Izmir en Antalya.

Beelden van de grote LGBT Pride Parade 2013 in Istanbul:




Op zondag 29 Juni 2014 vond in Istanbul’s district Beyoğlu de 12de LGBT Pride Parade plaats. Het was de eerste die plaatsvond tijdens de Ramadan. Ongeveer 110 000 holebi’s, transgenders en mensenrechtenactivisten betoogden die dag voor gelijke rechten voor holebi’s, transgenders en sekswerkers. Deze grootste LGBT Pride Parade ooit in de geschiedenis van Turkije was de perfecte afsluiter van de 22ste LGBT Pride Week, een week vol met activiteiten rond het LGBT-thema.

Beelden van de grote LGBT Pride Parade 2014 in Istanbul:



(4) Bron: http://lgbtinewsturkey.com/2014/12/12/the-banned-pride-parade-of-93/ 

4.Holebi’s en transgenders en de Gezi Park-betogingen.




In 2013 werd de AKP-regering geconfronteerd met de grootste anti-regeringsbetogingen sinds vele jaren.  De massabetogingen over heel Turkije ging de geschiedenis in als de Gezi Park-betogingen. Alles begon op 28 mei in het Gezi Park, een park vlakbij Taksim Meydanı (het Taksimplein) in Istanbul. Het Gezi Park is èèn van de laatste groene plekken in het centrum van de stad Istanbul. Op 28 mei begonnen een 100tal ecologisten een sit-inactie tegen een plan om het Gezi Park te kappen. Er zou en er moest een shoppingcentrum en een moskee komen op de plek waar het Gezi Park en Taksimplein is. Het Taksimplein is enorm belangrijk voor het seculiere gedeelte van de Turkse bevolking en het Taksimplein was in het verleden een belangrijke ontmoetingsplaats voor linkse betogingen.

In de ochtend van 31 mei 2013  trad de oproerpolitie bijzonder hard op tegen de kamperende betogers in het Gezi Park.  De politie zette traangas  en pepperspray in om de betogers uiteen te drijven.  Verschillende tenten van de betogers werden achteraf in brand gestoken. Het politieoptreden zorgde voor een schokgolf in Turkije.

Na het hardhandig optreden van de oproerpolitie evolueerde de sit-in in 2 weken durende massabetogingen van honderdduizenden Turken in verschillende steden in Turkije. Wat begon als een protest om ecologische redenen monde uit in grootschalig protest tegen het autoritaire en conservatieve beleid van de AKP-regering  en Recep Tayyip Erdoğan. Onder de betogers veel homo's en transgenders , alevieten, jongeren, seculiere vrouwen en mannen, Koerden, kemalisten, politici van de centrum-linkse CHP en de pro-Koerdische HDP, mensenrechtenactivisten , milieuactivisten, vredesactivisten, vakbondsmilitanten, extreem-linkse activisten en zelfs devoot gelovige moslims en moslima’s van de anti-kapitalistische moslims.

In totaal hebben volgens de politie ongeveer 3 500 000 mensen deelgenomen aan de Gezi Park-betogingen in 2013.De politie trad hard op. 11 mensen lieten het leven. De politie kreeg  veel kritiek van zowel Turkse als internationale mensenrechtenorganisaties omdat ze disproportioneel optraden, zich schuldig maakte aan politiegeweld en zo het recht op betogen ernstig schonden.
De strijd voor vrijheid en gelijke rechten was een belangrijke reden waarom holebi’s en transgenders massaal deelnamen aan de Gezi Park-betogingen.  Maar er was nog een andere reden.

Overdag is het Gezi Park een leuke plek om even te ontsnappen aan de drukte van Istanbul’s district Beyoğlu. ’s Avonds krijg het een heel andere bestemming. ’s Avonds wordt er in sommige delen van het park gecruist. Homomannen ontmoeten er elkaar voor een one-night-stand.

Tijdens de Gezi Park-betogingen hebben verschillende holebi – en transgendergroepen actief genetwerkt met andere groepen die deelnamen aan de Gezi Park-betogingen. Zo hebben ze niet alleen interessante relaties opgebouwd, maar hebben ze ook vooroordelen kunnen wegwerken bij bepaalde groepen.

5.De LGBT Pride Week en LGBT Pride Parades 2015.

Op zondag 14 juni 2015 vonden er LGBT Pride Parades plaats in Izmir, Mersin en Denizli.
Op zondag 21 juni 2015 vond de 6de Transgender Pride Parade plaats in Istanbul’s Beyoğlu, dit als afsluiter van de 6de Transgender Pride Week.

Deze 6de editie van de Transgender Pride Parade had een beetje een moeilijke start.Op hetzelfde ogenblik vond halverwege de Istiklal Caddesi, de grote luxueuze winkelstraat van district Beyoğlu, een andere betoging plaats. De politie was bezig met het optreden tegen deze anti-regeringsbetogers. Hierdoor kreeg de organisatoren niet direct toestemming van de politie om te beginnen met hun jaarlijkse Transgender Pride Parade.

Na onderhandeling met de politie kregen de organisatoren dan toch groen licht voor de betoging. Ruim 10 000 holebi’s en transgenders stapte  van het Taksimplein naar het Tünelplein. Op het Tünelplein werden verschillende speeches gegeven die de AKP-regering opriep werk te maken van gelijke rechten voor holebi’s en transgenders.

In 2015 vond de 23ste LGBT Pride Week plaats in Istanbul.  De slotactiviteit was zoals alle 12 vorige jaren ook dit jaar de grote LGBT Pride Parade. Net zoals het jaar voordien werd nu ook weer zeker 100 000 deelnemers verwacht.  Wat een fantastische slotactiviteit moest worden, draaide in 2015 anders uit.

Op 28 juni 2015  rond 16u30 verzamelde vele duizenden holebi’s en transgenders op het Taksimplein in Istanbul’s district Beyoğlu. Het plan was net zoals de 12 vorige jaren om te betogen op de grote winkelstraat Istiklal Caddesi.

Net voor de start van de LGBT Pride Parade werd de Parade 2015 opeens verboden door Vasip Şahin, de gouverneur van Istanbul. De oproerpolitie zette het waterkanon in om de vele duizenden holebi’s, transgenders en mensenrechtenactivisten te verdrijven van het Taksimplein.



Vele duizenden van hen liepen de Istiklal Caddesi op.  Aangekomen op de grote winkelstraat begonnen duizenden holebi’s, transgenders en parlementsleden van de seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP te betogen richting het Tünelplein.
Op een bepaald moment probeerden verschillende parlementsleden van de kemalistische centrum-linkse  CHP en de pro-Koerdische HDP  de politie tegen te houden door hand in hand de doorgang te blokkeren.



Op een bepaald moment kroop Mahmut Tanal, parlementslid van de centrum-linkse oppositiepartij CHP, op een waterkanon om het tegen te houden.



Op verschillende plekken op en nabij de Istiklal Caddesi zette de politie traangas, waterkanon en rubberkogels in tegen betogende holebi’s en transgenders. Ondanks het politieoptreden bleven vele  holebi’s en transgenders betogen.

Op het Tünelplein hebben holebi’s en transgenders en parlementsleden van de CHP en de HDP een toespraak gehouden die het politieoptreden zwaar veroordeelden.

‘s Avonds begaven ze zich zoals altijd naar de vele holebibars in Istanbul om te fuiven.  Het feit dat ze ondanks het politieoptreden bleven betogen en achteraf gingen fuiven, toont hoe vastberaden de holebi – en transgendergemeenschap in Turkije is om blijven te vechten voor acceptatie en gelijke rechten.



Op 2 juli 2015 hebben advocaten en militanten van de LGBT Pride Week groep bij de Çağlayan rechtbank in Istanbul klacht neergelegd tegen Sebahattin Öztürk ( minister van binnenlandse zaken),  Vasip Şahin ( gouverneur van Istanbul) en  Selami Altınok (hoofd vn de politie in Istanbul) voor hun rol in het ongrondwettelijke gewelddadige politieoptreden tegen de 13de LGBT Pride Parade in Istanbul. In december 2015 raakte bekend dat gouverneur  Vasip Şahin een verzoek tot onderzoek van holebi – en transgenderorganisaties naar het politieoptreden tegen de 13de LGBT Pride Parade heeft afgewezen.

6.Holebi’s  en transgenders en de parlementsverkiezingen van juni 2015 en november 2015.

Tijdens de verkiezingscampagne voorafgaand aan de verkiezingsdag op 7 juni 2015 hebben LGBT organisaties actief campagne gevoerd rond gelijke rechten en gelijke behandeling van holebi’s en transgenders.  Holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI formuleerde een uitgebreid eisenplatform en trok daarmee naar politici op de lijsten van alle 4 partijen in het parlement om hen te vragen dit eisenplatform te ondertekenen.

Zo’n 57 kandidaten ondertekende het eisenplatform.  Al deze kandidaten kwamen van 2 partijen: de kemalistische  centrum-linkse oppositiepartij CHP (de partij van Atatürk) en de pro-Koerdische linkse oppositiepartij HDP.  Geen enkele kandidaat van de regerende conservatieve AKP en van de rechts-nationalistische oppositiepartij MHP ondertekende het eisenplatform.

Op 7 juni 2015 verloor de steeds autoritairder en conservatiever wordende AKP zijn meerderheid in het parlement.  Tijdens de verkiezingen kreeg de regerende  AKP  40,86 % (een verlies van  8,94 %), de kemalistische oppositiepartij CHP 24,96% ( kleine daling van 1,02%), de pro-Koerdische oppositiepartij HDP 13,12% ( een stijging van  6,52%) en de rechts-nationalistische oppositiepartij  MHP 16,29%( stijging van  3,28%).

De  AKP kreeg de rekening gepresenteerd voor zijn steeds autoritairder en conservatiever  beleid en verloor voor de eerste keer in 13 jaar  de meerderheid in het parlement.  De AKP moest de macht delen en op zoek gaan naar een coalitiepartner.  Deze gesprekken verliepen zeer moeizaam.  Na verschillende tussenkomsten van president Recep Tayyip Erdoğan (AKP) mislukte de gesprekken en werden vervroegde parlementsverkiezingen onvermijdelijk.

De periode van 08 juni tot de vervroegde verkiezingen van 01 november was een bijzonder woelige periode die gekenmerkt werd door steeds verdere polarisatie in de samenleving, het opschorten van de vredesgesprekken tussen de AKP-regering en de PKK en verschillende bomaanslagen door de PKK en IS, dit in verschillende Turkse steden. De vervroegde parlementsverkiezingen vonden plaats in een waar angstklimaat.

Op 1 november 2016 slaagde de regerende conservatieve AKP er wel in een meerderheid in het parlement te halen en het verlies van de verkiezingen op 7 juni ongedaan te maken.  De uiteindelijke verkiezingsresultaten waren: AKP  49,4 % (stijging van meer dan 8 % tegenover  7 juni), de seculiere centrumlinkse CHP 25,38% (zeer lichte stijging van  0,42% tegenover  7 juni), de pro-Koerdische HDP 10,7% (verlies van ongeveer  2%), de rechtse ultranationalistische  MHP 11,93%( een verlies van meer dan 4%).

14 politici van de CHP en 2 politici van de HDP die het eisenplatform van de holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI ondertekenden, raakte verkozen als parlementslid.

7.LGBTQI prides 2016 in Turkije. 

Na het hardhandig politieoptreden tegen de 13de LGBTQI Pride Parade in Istanbul vorig jaar was het onzeker of de Pride Parades in 2016 konden plaatsvinden.  De grote sociale onrust, het stijgend aantal bomaanslagen en het groeiend conservatisme bij een bepaald deel van de Turkse samenleving zorgde ervoor dat de vrijheden en verworvenheden van de holebi – en transgendergemeenschap in Turkije onder druk kwamen te staan.


Op zaterdag 04/06/2016 om 19u zou de 4de LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender) Pride Parade plaatsvinden in Izmir. Op 03/06/2016 schrapte de gouverneur de toestemming voor de Pride Parade van de politie van Izmir  en de Pride Parade werd dit jaar verboden. Volgens de uitleg van de gouverneur zouden er zich mogelijks terroristen mengen onder de manifestanten die mogelijks terroristische daden zouden plegen. Ondanks dit verbod kwamen op 4 juni toch honderden holebi's en transgenders samen om te protesteren voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders. (5)

Ook op 5 juni 2016 hebben honderden holebi’s en transgenders de 2de LGBT Pride Parade gehouden in Mersin. Een kleurrijke optocht trok door de straten van de stad Mersin. De 2de LGBT Pride Parade was de slotactiviteit van de 2de LGBT Pride Week in Mersin. De LGBT Pride Parade vond plaats zonder enig probleem.



Op zondag 19/06/2016  vond in de Turkse stad Samsun de 3de LGBT ( Lesbian, Gay , Bisexual, Transgender) Pride Parade plaats. Honderden holebi’s en transgenders stapten door de straten van Samsun en eisten gelijke rechten voor holebi’s en transgenders. De Pride vond plaats zonder problemen.



Ook in 2016 werden de Transgender Pride Parade en de LGBTQI Pride Parade in Istanbul verboden door de gouverneur.

De gouverneur van Istanbul gebruikte de geuite bedreigingen van  2 radicale groepen om geen toestemming te geven voor de 7de Transgender Pride Parade op 19 juni en de LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender)  Pride Parade op 26 juni in het stadscentrum van Istanbul.

Eerst uitte de obscure groep Anatolische moslimjongeren (MAG) bedreigingen en riep op om te verzamelen om de 2 Pride Parades te voorkomen. Daags later riep  Alperen Ocakları, de extreem-rechtse jongerenorganisatie van de BBP, op om de 2 Pride Parades te voorkomen met wat dan ook mochten ze plaatsvinden. Beide groepen vinden het onaanvaardbaar dat de LGBTQI Pride Parades plaatsvinden  tijden de Ramadan. De oproep van zowel de Anatolische moslimjongeren (MAG) en de Alperen Ocakları zorgden voor een storm van protest. (6)

Holebi – en transgenderorganisaties in Turkije diende klacht in wegens het aanzetten tot haat en geweld, wat strafbaar is in Turkije.  Verschillende parlementsleden van de centrum-linkse oppositiepartij CHP ( de partij van Atatürk)  hebben de oproepen tot haat en geweld heel streng veroordeeld en zullen de klacht opvolgen. Selin Sayek Böke, nationaal ondervoorzitster van de CHP, omschreef  de groepen als mafiagroepen. CHP-parlementslid Zeynep Altıok riep de autoriteiten op om veiligheidsmaatregelen te nemen zodat de Pride Parades kunnen doorgaan.

In plaats van de groepen die de bedreigingen uitte aan te pakken, werden met het verbod de grondrechten van mensen in Turkije met de voeten getreden. Ondanks het verbod kwamen op de 19de als de 26ste juni tientallen holebi’s en transgenders op straat om te betogen en een persconferentie te houden.  De politie trad echter hardhandig op.

Hieronder een filmpje over de de Pride dag (26 juni):




(5) Bron:https://lgbtinewsturkey.com/2016/06/03/governor-bans-izmir-pride/ 
(6) Bron: http://kaosgl.com/page.php?id=21896 

8.De moord op transgenderactiviste Hande Kader.

Op 12 augustus 2016  werd in Istanbul het verbrande lichaam teruggevonden van transgender sekswerker en transgenderactiviste Hande Kader.Ze was het laatst gezien iets meer dan een week voor 12 augustus toen ze in een auto stapte van een klant. Sindsdien werd er niets meer van haar gehoord.  De vermoorde Hande werd terug gevonden in de Istanbulse wijk Zekeriyaköy.

De gruwelijke moord op de transgenderrechtenactiviste zorgde voor heel wat opschudding in Turkije. Hande Kader werd in 2015 een held in de holebi – en transgendergemeenschap in Turkije. Op 28 juni 2015, toen de oproerpolitie onverwacht traangas en rubberkogels inzette tijdens de LGBTQI Pride Parade, hield Hande Kader een sit-in om te protesteren tegen het politieoptreden.

Holebi’s ( homo, lesbienne en biseksueel)  en transgenders in Turkije vrezen een conservative backlash na de mislukte militaire coup van 15-16 juli 2016.

Op 21 augustus 2016 kwamen honderden holebi’s, transgenders en vrouwenrechtenactivisten samen op het Tünelplein in Istanbul’s district Beyoğlu voor een manifestatie tegen homo – en transfobie, dit naar aanleiding van de gruwelijke moord op transgender sekswerker Hande Kader. Naast toespraken van vertegenwoordigers van de LGBT ( Lesbian, Gay, Bisexual , Transgender)- organisaties hebben parlementsleden Sezgin Tanrıkulu (kemalistische centrum-linkse oppositiepartij CHP) en Filiz Kerestecioğlu ( pro-Koerdische oppositiepartij HDP) ook toespraken gehouden. De moord op Hande Kader werd sterk veroordeeld en er werd gepleit voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders. De manifestatie vond plaats zonder enig probleem. (7)



Een paar dagen voor de manifestatie hadden politici van de kemalistische centrum-linkse CHP en vertegenwoordigers van verschillende holebi - en transgenderorganisaties een gezamenlijke persconferentie gehouden in het parlementsgebouw om deze moord en homo - en transfobie in het algemeen in Turkije te veroordelen. (8)

(7)Bron: http://kaosgl.com/page.php?id=22127 
(8)Bron:https://www.youtube.com/watch?v=nFxqu-oqpTY 


9.De politieke partijen en hun standpunten en beleidswerk rond gelijke rechten voor holebi’s en transgenders. 

De 4 politieke partijen vertegenwoordigd in het Turkse parlement zijn de volgende:

AKP ( Adalet ve Kalkınma Partisi ): islamitisch, nationalistisch, conservatief, rechts,  neoliberaal.
CHP ( Cumhuriyet Halk Partisi): streng seculier, centrum-links, sociaal-democratisch, nationalistisch.
HDP ( Halkların Demokratik Partisi ): Pro-Koerdisch, seculier, links, Koerdisch-nationalistisch.
MHP ( Milliyetçi Hareket Partisi ): uiterst-rechts, ultranationalistisch, conservatief, autoritair.

Belangrijke opmerking: seculier en streng seculier zijn staat in Turkije niet noodzakelijk gelijk met atheïst zijn.  De meeste seculieren in Turkije zeggen van zichzelf dat ze gelovig zijn.  Het aantal atheïsten wordt op 3% geschat, al zal dit een onderschatting zijn. De seculieren zijn voor een duidelijke en strenge scheiding tussen religie en staat/politiek.

CHP.

De laatste jaren heeft de seculiere centrum-linkse CHP zowel op gemeentelijk vlak alsook op nationaal vlak heel wat initiatieven genomen inzake gelijke rechten en gelijke behandeling voor holebi’s en transgenders.  Een overzicht:

12 januari 2012: op 12 januari 2012 zaten vertegenwoordigers van de  holebi- en transgenderorganisaties Kaos GL en Pembe Hayat  samen met 8 parlementsleden van  de kemalistische  centrum-linkse CHP.  De deelnemende parlementsleden waren Aylin Nazlıaka, Rıza Türmen, Şafak Pavey, Sena Kalel, Aykan Erdemir, Sedef Küçük, Binnaz Toprak en Ayşe Danışoğlu. Tijdens de vergadering werd stilgestaan bij de problemen die holebi’s en transgenders ervaren in Turkije en bij beleidsvoorstellen ter bestrijding van homo – en transfobie.  De CHP-parlementsleden spraken hun volledige steun uit voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders in Turkije. (9)

Op 15 februari 2013 diende CHP-parlementslid Binnaz Toprak een voorstel tot parlementair onderzoek in naar de discriminatie en sociale uitsluiting die holebi’s en transgenders ervaren op de verschillende levensdomeinen.  Na het onderzoek zouden er voorstellen geformuleerd worden om homo- en transfobie aan te pakken.  Het voorstel werd door 59 parlementsleden van de CHP ondertekend.  De regerende AKP negeerde het voorstel en uitte homofobe retoriek . (10)

Juni 2013: In juni 2013 diende de pro-Koerdische oppositiepartij HDP een wetsvoorstel in om holebi’s en transgenders grondwettelijke bescherming te geven.  De seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP steunde dit voorstel.  De regerende AKP negeerde dit voorstel echter.

November 2013: Op 22 november 2013 vond er een ontmoeting plaats tussen vertegenwoordigers van het holebi – en transgenderexpertisecentrum SpoD en het LGBT Platform en Kemal Kılıçdaroğlu en  Gürsel Tekin, respectievelijk nationaal voorzitter en ondervoorzitter van de CHP. Ook CHP-parlementslid  Melda Onur was aanwezig. Tijdens de ontmoeting werd er uitgebreid in dialoog gegaan over sociale uitsluiting de holebi’s en transgenders in Turkije ervaren op verschillende levensdomeinen.  Verder werd ook besproken hoe holebi’s en transgenders politiek actief kunnen worden. De voorzitter en ondervoorzitter verklaarden dat ze holebi – en transgenderkandidaten op hun lijsten zullen zetten en dat de bezorgdheden en eisen opgenomen zijn in de verschillende programma’s van de partij. (11)

Maart 2014: Op 30 maart 2014 vonden de  gemeenteraadsverkiezingen plaats in Turkije.  De CHP had verschillende openlijke holebi-kandidaten op hun lijsten in Istanbul staan, waaronder onder andere Sedef Çakmak (Istanbul’s district Beşiktaş), Boysan Yakar (Istanbul’s district Şişli) and Çelik Özdemir (Istanbul’s district Beyoğlu).  Toen raakte echter niemand verkozen als gemeenteraadslid. Later ( 03 maart 2015) zou  Sedef Çakmak benoemd worden tot gemeenteraadslid. (12)

Oktober 2014: Hayri Inönü (CHP), burgemeester van Istanbul’s district Şişli, nam samen het districtsbestuur  in oktober 2014 het initiatief tot gratis medische dienstverlening voor holebi en transgenders.  Er worden onder andere gratis SOA-testen aangeboden.  Mensen kunnen – indien ze dit wensen- anoniem blijven en een nickname opgeven. (13)

November 2014: Op 20 november hielden parlementsleden  Binnaz Toprak en  Aykan Erdemir ( beiden CHP)  samen met vertegenwoordigers van verschillende holebi -en  transgenderorganisaties een persconferentie in het Turkse parlement  en veroordeelden sterk transfoob geweld.  Ze vroegen maatregelen ter bestrijding van transfobie.  De persconferentie gebeurde naar aanleiding van de jaarlijkse International Transgender Day of Remembrance.  In Istanbul’s districts Beşiktaş en Şişli (beiden met een districtsburgemeester van de  CHP) vonden er manifestaties plaats om aandacht te vragen voor de uitsluiting die transgenders ervaren. (14)

Op 03 maart 2015 legde Sedef  Çakmak de eed af als eerste openlijke lesbische gemeenteraadslid ooit in Turkije.  Ze zetelt als gemeenteraadslid voor de kemalistische centrum-linkse CHP in de districtsraad van Istanbul’s district Beşiktaş. Daarvoor werkte ze als beleidsadviseur inzake holebi – en transgenderthema’s voor het kabinet van Murat Hazinedar ( CHP), burgemeester van Istanbul’s district Beşiktaş. (15)



07 april 2015: De seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP wil een centrum voor sociale inclusie oprichten. CHP- parlementslid en mensenrechtenadvocaat Sezgin Tanrıkulu heeft hiertoe een voorstel ingediend in het parlement.  Het centrum zou samen met sociale organisaties een 5-jarenplan ontwikkelen en uitrollen om de discriminatie die holebi’s en transgenders, alevieten, vrouwen, Koerden, mensen met een beperking, enz,….ervaren op de verschillende levensdomeinen krachtdadig aan te pakken.  Er was echter geen meerderheid in het parlement voor dit voorstel. (16)

17 mei 2015:  Naar aanleiding van IDAHOT ( International Day Against Homophobia and Transphobia) organiseerde de CHP en LGBT-organisaties  SPoD LGBTI en Mecliste LGBTI samen een infostand in hartje Istanbul.  Ze vroegen voorbijgangers om het eisenplatform van de holebi- en transgenderorganisaties te ondertekenen.



Juni 2015: In het verkiezingsprogramma van de CHP kunnen we lezen dat de partij werk zal maken van gelijke rechten voor holebi’s en transgenders.

Juni 2015: Tijdens de verkiezingscampagne voorafgaand aan de verkiezingsdag op 7 juni hebben LGBT organisaties actief campagne gevoerd rond gelijke rechten en gelijke behandeling van holebi’s en transgenders.  Holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI formuleerde een uitgebreid eisenplatform en trok daarmee naar politici op de lijsten van alle 4 partijen in het parlement om hen te vragen dit eisenplatform te ondertekenen. Zo’n 57 kandidaten ondertekende het eisenplatform.  Al deze kandidaten kwamen van 2 partijen: de seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP. (17)

28 juni 2015: Zoals alle vorige jaren waren CHP-politici aanwezig op de LGBT Pride Parade in Istanbul. In tegenstelling tot de 12 vorige edities trad de oproerpolitie hardhandig op tegen duizenden deelnemers. Parlementsleden van de CHP en HDP werkten samen om zoveel mogelijk hardhandig politieoptreden te voorkomen ( zie hoofdstuk “De LGBT Pride Week en LGBT Pride Parade 2015.”)

Op 1 juli 2015 diende de  CHP een voorstel in ter oprichting van een parlementaire onderzoekscommissie rond holebi en transgenderthema’s.  De commissie zou de discriminatie die holebi’s en transgenders vervaren op de verschillende levensdomeinen in kaart brengen en beleidsvoorstellen ter verbetering voorstellen en uitwerken. Het voorstel werd ondertekend door 47 parlementsleden van de CHP.  De AKP blokte het voorstel af.

Tijdens de vervroegde parlementsverkiezingen van 1 november 2015 raakten 14 politici van de seculiere centrum-linkse CHP die het eisenplatform van de holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI ondertekenden verkozen als parlementslid. De  14 parlementsleden in kwestie zijn: Aylin Nazlıaka (Ankara), Selin Sayek Böke (Izmir), Zeynep Altıok (Izmir), Musa Çam (Izmir), Oğuz Kaan Salıcı (Istanbul), İlhan Cihaner (Istanbul), Aykut Erdoğdu (Istanbul), Dursun Çiçek (Istanbul), Selina Doğan (Istanbul), Şafak Pavey (Istanbul), Enis Berberoğlu (Istanbul), Sezgin Tanrıkulu (Istanbul), Didem Engin (Istanbul) and Onursal Adıgüzel (Istanbul). (18)

Op 22 oktober 2015 kondigde Hayri İnönü (CHP), de districtsburgemeester van Istanbul's district Şişli, tijdens een persconferentie de opening aan van een centrum voor sociale gelijkheid.  Dit centrum zal via participatieve beleidswerk werken rond gelijke rechten en gelijke behandeling van holebi’s en transgenders, alevieten, vrouwen, mensen met een beperking, enz.. Het centrum werd opgericht met de medewerking van onder andere holebi – en transgenderorganisaties. (19)

Juni 2016: In 2016 werden de Transgender Pride Parade (op 19/06/2016)  en de LGBTQI (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer, Intersex) Pride Parade (op 26/06/2016) in Istanbul verboden door de gouverneur nadat 2 radicale groepen bedreigingen hadden geuit. De CHP veroordeelde het verbod en riep de AKP-regering op veiligheidsmaatregelen te nemen zodat de Pride Parades toch konden plaatsvinden.  De AKP weigerde dit.

Op 21 augustus 2016 kwamen honderden holebi’s, transgenders en vrouwenrechtenactivisten samen op het Tünelplein in Istanbul’s district Beyoğlu voor een manifestatie tegen homo – en transfobie, dit naar aanleiding van de gruwelijke moord op transgender sekswerker Hande Kader. Naast toespraken van vertegenwoordigers van de LGBT ( Lesbian, Gay, Bisexual , Transgender)- organisaties hebben parlementsleden Sezgin Tanrıkulu ( kemalistische centrum-linkse CHP) en Filiz Kerestecioğlu ( pro-Koerdische HDP) ook toespraken gehouden. De moord op Hande Kader werd sterk veroordeeld en er werd gepleit voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders. De manifestatie vond plaats zonder enig probleem.Een paar dagen voor de manifestatie hadden politici van de kemalistische centrumlinkse CHP ( de partij van Atatürk ) en vertegenwoordigers van verschillende holebi - en transgenderorganisaties een gezamenlijke persconferentie gehouden in het parlementsgebouw om deze moord en homo - en transfobie in het algemeen in Turkije te veroordelen.

(9) Bron: http://kaosgl.com/page.php?id=10491 
(10) Bron: http://kaosgl.com/page.php?id=13501  , http://www.hurriyetdailynews.com/main-opposition-urges-protection-of-lgbts-ruling-party-calls-them-immoral.aspx?pageID=517&nID=47860&NewsCatID=339 (11) http://kaosgl.com/page.php?id=15237                                                                        
(12) http://bianet.org/english/gender/152845-lgbti-pre-candidates-run-for-municipal-assemblies 
(13)http://www.hurriyetdailynews.com/istanbul-district-municipality-to-provide-anonymous-and-free-health-service-for-lgbts.aspx?pageID=238&nid=73051&NewsCatID=339                               
(14) https://lgbtinewsturkey.com/2014/11/27/trans-activists-at-the-turkish-parliament-all-parties-should-consider-lgbti-rights/                                                                                                                  (15)https://lgbtinewsturkey.com/2015/03/02/lgbti-activist-sedef-cakmak-is-now-a-municipal-assembly-member/ , http://kaosgl.com/page.php?id=18869                                                                     
(16)http://kaosgl.com/page.php?id=19132                                                                                            
(17) https://lgbtinewsturkey.com/2015/06/04/57-candidates-for-parliament-promise-to-protect-lgbti-rights/                 
(18)https://lgbtinewsturkey.com/2015/11/03/list-of-lgbti-rights-pledgers-chosen-for-parliament-in-turkeys-november-1-elections/                                                                                                                 
(19)https://lgbtinewsturkey.com/tag/social-equality-unit/                                                                        
(20)http://kaosgl.com/page.php?id=22127 ,  https://www.youtube.com/watch?v=nFxqu-oqpTY 
   

AKP.

Het verschil tussen de seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP en de regerende  conservatieve AKP wat betreft holebi – en transgenderrechten is groot, heel groot.  De AKP neemt een vrij conservatieve houding in als het gaat over gelijke rechten voor holebi’s en transgenders. Een overzicht:

2002: In de aanloop van de parlementsverkiezingen beantwoorde Recep Tayyip Erdoğan van de pas opgerichte AKP tijdens een TV-programma vragen uit het publiek.  Op een bepaald moment stelde een student de vraag aan  Erdoğan wat hij vindt van gelijke rechten voor homo’s. In zijn antwoord zegt  Erdoğan dat homo’s wettelijke bescherming moeten krijgen wat betreft hun rechten.  (21)

2004: Toenmalig minister van justitie Cemil Çiçek  (AKP) schrapt de term seksuele geaardheid uit het voorstel tot verandering van het strafrechtelijk wetboek. De term seksuele geaardheid stond in het ontwerp na lang druk uitoefenen door holebi – en transgenderorganisaties en vrouwenorganisaties.  Mocht het geïmplementeerd worden dan zouden LGBT’s een duidelijke wet hebben waarop ze zich kunnen beroepen in geval van homo –, bi-  en transfobie. Minister Cemil Çiçek  (AKP) vond een extra vermelding niet nodig.  Hij beweerde immers dat dit al gedekt was door de bescherming tegen discriminatie op basis van gender. (22)

2010: Op 07 maart 2010 maakte minister van familiezaken Aliye Kavaf (AKP) zich schuldig aan het uiten van bijzonder homofobe uitspraken: “ Homoseksualiteit is een disfunctie, een ziekte. Het heeft behandeling nodig. Ik ben tegen het homohuwelijk.  Wij zijn niet van plan hiervoor een voorstel in te dienen.  Er is gewoonweg geen nood aan. Niemand vraagt ernaar.  Ik ontken niet dat er homo’s zijn in Turkije.  Er is inderdaad zo een fenomeen in ons land. “ (23)

Op 15 februari 2013 diende CHP-parlementslid Binnaz Toprak een voorstel tot parlementair onderzoek in naar de discriminatie en sociale uitsluiting die holebi’s en transgenders ervaren op de verschillende levensdomeinen.  Na het onderzoek zouden er voorstellen geformuleerd worden om homo- en transfobie aan te pakken.  Het voorstel werd door 59 parlementsleden van de CHP ondertekend.  De regerende AKP negeerde het voorstel en uitte homofobe retoriek .

Juni 2013: In juni 2013 dient de pro-Koerdische oppositiepartij HDP een wetsvoorstel in om holebi’s en transgenders grondwettelijke bescherming te geven.  De seculiere centrumlinkse oppositiepartij CHP steunde dit voorstel.  De regerende AKP negeerde dit voorstel echter.

15 oktober 2013: Politica Fatma Bostan Ünsal (AKP),  èèn van 64 grondleggers van de AKP, maakte als èèn van de weinigen bij de AKP een openbare uitspraak voor  holebi- en transgenderrechten: “De wet rond haatmisdrijven moet ook holebi's en transgenders beschermen.  Het zijn zij die het meeste te maken krijgen met haatmisdrijven.  We moeten dit ernstig nemen.  Je mag je ogen niet sluiten voor deze realiteit.  Je kunt homoseksualiteit niet goedkeuren, maar je moet altijd blijven praten met hen. We zullen samen met hen werken en eten.  En als ze willen ook bidden.” (24)

November 2014: Op 20 en 21 november 2014 namen AKP-parlementslid  Nursuna Memecan en CHP-parlementslid  Binnaz Toprak deel aan een congres over gelijke rechten voor minderheidsgroepen , waaronder holebi’s en transgenders.  Het congres vond plaats in Albanië.  Daags na het congres werden de 2 parlementsleden zwaar aangevallen door de islamistische krant Milli Gazete, een krant die gelinkt is aan de soenitische Millî Görüş en de AKP.  AKP-parlementslid  Nursuna Memecan  en CHP-parlementslid  Binnaz Toprak counterde de haatretoriek met een pleidooi voor gelijke rechten. (25)

2015: Op een vraag van CHP-parlementslid Mahmut Tanal rond arbeidsmarktbeleid  wat betreft holebi’s en transgenders, zei minister van arbeid en sociale bescherming Faruk çelik  het volgende: “De tewerkstellingsmaatregelen die mijn ministerie neemt zal ondersteuning bieden voor vrouwen, mensen met een handicap, jongeren, Roma-mensen, nieuwkomers, ex-gedetineerden en seizoensarbeiders.  “ Mahmut Tanal (CHP) merkte op dat holebi’s en transgenders geen ondersteuning krijgen door dit beleid. (26)

17 mei 2015: Op 17 mei 2015 vond een grote betoging van vele honderden holebi – en transgenderrechtenactivisten plaats in de Turkse hoofdstad Ankara, dit naar aanleiding van IDAHOT ( International Day Against Homophobia and Transphobia). Op weg naar het Sakaryaplein in Ankara bekladde betogers een poster van eerste minister Ahmet Davutoğlu (AKP). Bovenaan de poster stond ‘ Zij praten, wij doen’.  De Holebi – en transgenderrechtenactivisten schreven/spoten het volgende op de poster ‘ Wij dagen u uit om homofobie aan te pakken’. Deze reactie kwam er nadat de AKP niets vermelde over holebi – en transgenderrechten in hun programma voor de parlementsverkiezingen van zondag 07 juni 2015.



Juni 2015: Tijdens de verkiezingscampagne voorafgaand aan de verkiezingsdag op 7 juni hebben LGBT-organisaties actief campagne gevoerd rond gelijke rechten en gelijke behandeling van holebi’s en transgenders.  Holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI formuleerde een uitgebreid eisenplatform en trok daarmee naar politici op de lijsten van alle 4 partijen in het parlement om hen te vragen dit eisenplatform te ondertekenen. Zo’n 57 kandidaten ondertekende het eisenplatform.  Al deze kandidaten kwamen van 2 partijen: de centrum-linkse oppositiepartij CHP ( de partij van Atatürk) en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP.  Ook parlementsleden van de regerende AKP en de rechts-nationalistische oppositiepartij MHP werden gecontacteerd.  Geen enkel parlementslid van de AKP en MHP ondertekende de eisen. (27)

Juni 2015: In de aanloop van de parlementsverkiezingen van 07 juni 2015 kwam de AKP naar buiten met een glossy boekje.  Daarin schreef de AKP dat ze een bijzonder verdraagzame partij is en een verdraagzaam en progressief beleid voeren. Als voorbeeld staat in het boekje dat er in 2014 een grote LGBT Pride Parade plaatsvond in Istanbul tijdens de Ramadan-maand. De eerste grote LGBT Pride Parade in Istanbul na de verkiezingen van 07 juni 2015 werd last-minute verboden door de gouverneur en werd hardhandig uiteen geslagen. Tot zo ver de verdraagzaamheid. (28)

18 februari 2016: Tijdens een vergadering van een commissievergadering rond gelijke rechten voor mannen en vrouwen deed AKP-parlementslid  Ayşe Doğan bijzonder homofobe uitspraken.  Ze noemde homoseksualiteit èèn van de grootste bedreigingen voor onze samenleving. Ze deed die schokkende uitspraak als antwoord op een vraag van CHP-parlementslid Candan Yüceer. (29)

April 2016: In april 2016 is er door de AKP-regering een agentschap opgericht dat oplossingen moet aanreiken voor minderheidsgroepen in de Turkse samenleving die discriminatie en uitsluiting ervaren.  Het agentschap  zou bovendien een coördinerende rol opnemen bij de eventuele uitvoering van die maatregelen.  Ondanks serieus aandringen van verschillende parlementsleden van de seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP om de bestrijding van discriminatie van holebi’s en transgenders op te nemen in de taakomschrijving van het agentschap, besloot de AKP-regering om dit niet te doen.  De bestrijding van homo – en transfobie behoort dus jammer genoeg niet tot de taakomschrijving van het agentschap, wat tot protest leidde van holebi – en transgenderorganisaties en de CHP en HDP. (30)

Juni 2016: Ook in 2016 werden de Transgender Pride Parade (op 19/06/2016)  en de LGBTQI Pride Parade (op 26/06/2016) in Istanbul verboden door de gouverneur nadat 2 radicale groepen bedreigingen hadden geuit. De CHP veroordeelde het verbod en riep de AKP-regering op veiligheidsmaatregelen te nemen zodat de Pride Parades toch konden plaatsvinden.  De AKP weigerde dit.

(21) http://kaosgl.com/page.php?id=11479                                                                                                
(22) https://lgbtinewsturkey.com/2015/09/26/the-akps-lgbti-history-from-2001-2015/                            
(23) http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&n=8216homosexuality-is-a-disease8217-says-minister-2010-03-07                                                                                                    
(24) http://kaosgl.com/page.php?id=15010                                                                                               
 (25) http://kaosgl.com/page.php?id=18051                                                                                       
(26) https://lgbtinewsturkey.com/2015/09/26/the-akps-lgbti-history-from-2001-2015/                            
(27) http://kaosgl.com/page.php?id=19507                                                                                                
(28) https://lgbtinewsturkey.com/2015/06/04/57-candidates-for-parliament-promise-to-protect-lgbti-rights/                        
(29) http://kaosgl.com/page.php?id=21136                                                                                                
(30)  http://kaosgl.com/page.php?id=21146 

HDP.

De pro-Koerdische linkse partij HDP is naast de kemalistische centrum-linkse CHP de 2de partij die opkomt voor gelijke rechten van holebi’s en transgenders in Turkije.  Een overzicht van de initiatieven van de HDP aangaande dit thema:

Juni 2013: In juni 2013 diende de pro-Koerdische oppositiepartij HDP een wetsvoorstel in om holebi’s en transgenders grondwettelijke bescherming te geven.  De seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP steunt dit voorstel.  De regerende AKP  en de MHP negeerde dit voorstel echter.

Maart 2014: Op 30 maart 2014 vonden de  gemeenteraadsverkiezingen plaats in Turkije.  De pro-Koerdische partij HDP had verschillende openlijke holebi-kandidaten op hun lijsten in Istanbul staan, waaronder onder andere Asya Elmas, Şevval Kılıç, Ebru Kırancı. Toen raakte echter niemand verkozen als gemeenteraadslid, al was het wel een belangrijke stap voor holebi – en transgenderrechten. (31)

Augustus 2014: Tijdens de presidentiële verkiezingscampagne in 2014 heeft de HDP-kandidaat Selahattin Demirtaş in verschillende interviews gezegd volop te willen gaan voor holebi- en transgenderrechten als hij verkozen wordt als president.  (32)

Februari 2015: Ertugrul Kurkçu, parlementslid van de pro-Koerdische oppositiepartij HDP, diende een motie in om minister van werk Faruk Celik (AKP) te ondervragen over welke maatregelen hij gaat nemen om de uitsluiting van holebi’s en transgenders    op de arbeidsmarkt aan te pakken.  Uit een parlementaire vraag van CHP-parlementslid Mahmut Tanal in november 2014 bleek al dat de minister niet te springen stond om maatregelen te nemen. (33)

Maart 2015: Barış Sulu raakte in maart 2015 verkozen als kandidaat op de kandidatenlijst van de HDP in kiesdistrict Eskişehir.  Hiermee was hij de eerste openlijke homoseksuele kandidaat voor het nationale parlement.  Hij raakte echter niet verkozen tot parlementslid.  Toch was dit een belangrijke stap. (34)

April 2015: In het partijprogramma van de HDP voor de verkiezingen van 07 juni 2015 staat heel duidelijk dat de HDP gaat voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders:  “Door het heteroseksisme, de homofobie en transfobie aan te pakken willen we ervoor zorgen dat holebi’s en transgenders een waardig leven kunnen opbouwen.  Er moet werk gemaakt worden van participatieve besluitvormingsorganen waar LGBT’s een volwaardige plek hebben”. (35)

Juni 2015: Tijdens de verkiezingscampagne voorafgaand aan de verkiezingsdag op 7 juni hebben LGBT-organisaties actief campagne gevoerd rond gelijke rechten en gelijke behandeling van holebi’s en transgenders.  Holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI formuleerde een uitgebreid eisenplatform en trok daarmee naar politici op de lijsten van alle 4 partijen in het parlement om hen te vragen dit eisenplatform te ondertekenen. Zo’n 57 kandidaten ondertekende het eisenplatform.  Al deze kandidaten kwamen van 2 partijen: de seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP (de partij van Atatürk) en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP. (36)

28 juni 2015: Zoals alle vorige jaren waren HDP-politici aanwezig op de LGBT Pride Parade in Istanbul. In tegenstelling tot de 12 vorige edities trad de oproerpolitie hardhandig op tegen de tienduizenden deelnemers. Parlementsleden van de CHP en HDP werkten samen om zoveel mogelijk hardhandig politieoptreden te voorkomen ( zie hoofdstuk “De LGBT Pride Week en LGBT Pride Parade 2015.”)

Tijdens de vervroegde parlementsverkiezingen van 1 november 2015 raakten 2 politici van de HDP die het eisenplatform van de holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI ondertekenden, verkozen als parlementslid. De 2  parlementsleden in kwestie van de HDP zijn: Erdal Ataş (Istanbul), Filiz Kerestecioğlu (Istanbul).  (37)

Op 21 augustus 2016 kwamen honderden holebi’s, transgenders en vrouwenrechtenactivisten samen op het Tünelplein in Istanbul’s district Beyoğlu voor een manifestatie tegen homo – en transfobie, dit naar aanleiding van de gruwelijke moord op transgender sekswerker Hande Kader. Naast toespraken van vertegenwoordigers van de LGBT ( Lesbian, Gay, Bisexual , Transgender)- organisaties hebben parlementsleden Sezgin Tanrıkulu ( kemalistische centrum-linkse oppositiepartij CHP) en Filiz Kerestecioğlu ( pro-Koerdische oppositiepartij HDP) toespraken gehouden. De moord op Hande Kader werd sterk veroordeeld en er werd gepleit voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders. De manifestatie vond plaats zonder enig probleem.  (38)

(31) http://bianet.org/english/gender/152845-lgbti-pre-candidates-run-for-municipal-assemblies    
(32) http://kaosgl.com/page.php?id=17221                                                                                                
(33) http://kaosgl.com/page.php?id=18751                                                                                                
(34) http://kaosgl.org/page.php?id=19141                                                                                                 
 (35) http://kaosgl.com/page.php?id=19240                                                                                               
(36) https://lgbtinewsturkey.com/2015/06/04/57-candidates-for-parliament-promise-to-protect-lgbti-rights/                        
(37) https://lgbtinewsturkey.com/2015/11/03/list-of-lgbti-rights-pledgers-chosen-for-parliament-in-turkeys-november-1-elections/                                                                                                                    
(38) http://kaosgl.com/page.php? id=22127   

MHP. 

Net als de regerende AKP neemt de rechts-nationalistische partij MHP een vrij conservatieve houding in als het gaat over gelijke rechten voor holebi’s en transgenders in Turkije.

September 2012: in september 2012 hebben vertegenwoordigers van de LGBT -organisatie Kaos GL een gesprek gehad met MHP-parlementslid Ruhsar Demirel, die lid is van de parlementaire commissie voor gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Gespreksonderwerp was de vaak moeilijke situatie van transgenders in Turkije.  Achter de meeting sprak  MHP-parlementslid Ruhsar Demirel haar steun uit voor rechten voor transgenders. (39)

Juni 2013: In juni 2013 diende de pro-Koerdische oppositiepartij HDP een wetsvoorstel in om holebi’s en transgenders grondwettelijke bescherming te geven.  De seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP steunde dit voorstel.  De regerende AKP  en de MHP negeerde dit voorstel echter.

Tijdens de verkiezingscampagne voorafgaand aan de verkiezingsdag op 7 juni hebben LGBT organisaties actief campagne gevoerd rond gelijke rechten en gelijke behandeling van holebi’s en transgenders.  Holebi – en transgenderorganisatie SPoD LGBTI formuleerde een uitgebreid eisenplatform en trok daarmee naar politici op de lijsten van alle 4 partijen in het parlement om hen te vragen dit eisenplatform te ondertekenen. Zo’n 57 kandidaten ondertekende het eisenplatform.  Al deze kandidaten kwamen van 2 partijen: de seculiere centrum-linkse oppositiepartij CHP ( de partij van Atatürk) en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP.  Ook parlementsleden van de regerende AKP en de rechts-nationalistische oppositiepartij MHP werden gecontacteerd.  Geen enkel parlementslid van de AKP en MHP ondertekende de eisen. (40)

(39) http://kaosgl.com/page.php?id=12312                                                                                                
(40) http://kaosgl.com/page.php?id=19507  

10.Hoe moet het nu verder?  

Sinds 1993, toen de eerste poging werd gedaan tot een Gay Pride Parade, zijn er veel belangrijke stappen gezet voor het garanderen van de vrijheden en gelijke kansen voor holebi’s  en transgenders. In 2004 werd Kaos GL, de oudste holebi – en transgenderorganisatie, opgericht.  Sindsdien zijn er nog 46 andere LGBT -organisaties opgericht in diverse Turkse steden. (41)

De jaarlijkse LGBT ( Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender) Pride Parade in Istanbul is tussen 2003 en 2014 uitgegroeid tot een van de grootse van Europa.  In 2013 en 2014  namen ruim 110 000 mensen deel aan de Pride Parades in Istanbul.  Ook in andere Turkse steden  zoals Izmir, Antalya, Mersin, Denizli en Samsun.  De linkse oppositiepartijen CHP en HDP hebben tal van initiatieven genomen op nationaal niveau om gelijke rechten voor holebi’s en transgenders te bewerkstelligen.  Jammer genoeg werden deze telkens afgeblokt door de AKP en de MHP.  Op lokaal vlak maakt de CHP werk van holebi – en transgendervriendelijk beleid in diverse stadsdistricten van Istanbul.  Het aantal Turken dat zegt geen probleem te hebben met een buurman/buurvrouw dat homo of transgender is steeg tot bijna 20%, een opvallende stijging tegenover 10 jaar geleden.

Tot 2015.  Toen gebeurde er iets dat maar weinigen zagen aankomen: de politie trad totaal onverwacht hardhandig op tegen de 13de LGBT pride Parade in Istanbul nadat de gouverneur de Parade last-minute had verboden.  De oproerpolitie zette traangas en het waterkanon in tegen vele duizenden holebi – en transgenders.

Dat de 13de LGBT Pride Parade last-minute werd verboden  omdat ze plaatsvond tijdens de Ramadan, is bijna zo goed als zeker.  Conservatieve Turken konden mogelijks geschokt raken door de parade en konden misschien geweld gebruiken. Het werd echter nooit officieel bevestigd.

De Parade in 2015 was echter niet de eerste Pride dat plaatsvond tijdens de Ramadan.  In 2014 vonden de jaarlijkse Transgender Pride Parade en de 12de LGBT Pride Parade in Istanbul ook plaats tijdens de Ramadan en dit zonder enig probleem.

Belangrijk om hier te onderstrepen is dat het de politie was die in 2015 optrad tegen de Pride Parade, niet de mensen in de straat.  Dit wilt natuurlijk niet zeggen dat elke persoon in Istanbul de Parade goedkeurde.

2016 was een bijzonder woelig jaar.  De polarisatie in de Turkse samenleving werd dieper, er vonden verschillende zware terreuraanslagen plaats (door IS/Daesh en PKK/TAK),er vond  een (mislukte) militaire coup (op 15-16 juli 2016) plaats en een presidentiële coup ( = de massale zuiveringen) die nog steeds gaande is.

In 2016 zouden de  jaarlijkse Transgender Pride Parade in Istanbul en de LGBT Pride Parades in diverse Turkse steden plaatsvinden in een context van verdere polarisatie, een stijgend aantal terreuraanslagen, een politieke machtsstrijd en het regeringsbeleid dat steeds conservatiever en autoritairder werd.

Als snel werd duidelijk dat de meeste verboden werden.  Op 03/06/2016 schrapte de gouverneur van Izmir de toestemming voor de jaarlijkse Pride Parade van de politie van Izmir. Volgens de uitleg van de gouverneur zouden er zich mogelijks terroristen mengen onder de manifestanten om mogelijks terroristische daden te plegen. Ondanks dit verbod kwamen op 4 juni 2016 toch honderden holebi’s en transgenders samen in Izmir om te protesteren voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders, dit zonder enig probleem.

Op 5 juni 2016 de 2de LGBT Pride Parade plaats in Mersin ( MHP-burgemeester)   Op zondag 19/06/2016 heeft in de Turkse stad Samsun (AKP-burgemeester) de 3de LGBT ( Lesbian, Gay , Bisexual, Transgender) Pride Parade plaatsgevonden. Beide Prides hebben plaatsgevonden zonder problemen.

Ook in 2016 werden de Transgender Pride Parade en de LGBTQI Pride Parade in Istanbul verboden door de gouverneur. Deze keer nadat 2 radicale groepen gedreigd hadden met geweld tegen de Pride Parades mochten ze plaatsvinden.   In plaats van de groepen die de bedreigingen uitte aan te pakken, werd met het verbod de  grondrechten van mensen in Turkije met de voeten getreden.

Tijdens 2016 werd de holebi – en transgendergemeenschap verschillende keren opgeschrikt door zwaar homo – en transfoob geweld, verschillende met dodelijke afloop.  De LGBT-organisaties en de partijen CHP en HDP trokken aan de alarmbel.  Ze spraken van een sterk groeiend conservatisme in Turkije dat verworven vrijheden van bepaalde groepen en de seculiere levensstijl steeds meer onder druk zet.

De laatste jaren voert de regerende conservatieve AKP-regering steeds meer een openlijke religieuze social engineeringspolitiek dat gebaseerd is op een conservatieve  interpretatie van de (soenitische) islam en die top-down wordt opgelegd. Bij deze religieuze politiek hoort een conservatieve gezinspolitiek die de klassieke rollenpatronen promoot en waar geen plek is voor een open gesprek over seksualiteitsbeleving, laat staan homoseksualiteit en transgender-zijn.  Dit zette bovendien bepaalde maatregelen van de AKP die de positie van vrouwen versterkte opnieuw serieus onder druk. Deze conservatieve gezinspolitiek bestendigd de dwingende heteronormativiteit en de klassieke rollenpatronen en genderidentiteit.

Ondanks de seculiere grondwet werd de overheid onder de AKP  religieuzer.  Of de gehele bevolking ook religieuzer werd/wordt is zeker niet noodzakelijk zo. Door het AKP-beleid trad religie – van nooit weggeweest- meer en openlijker op de voorgrond in de samenleving. De religieuze social engineeringspolitiek van de laatste jaren zorgde ervoor dat een deel van het conservatieve gedeelte van de bevolking steeds conservatiever en intoleranter werd. Religieuze (soenitische)  groeperingen, waarvan sommige met een bedenkelijke reputatie, kregen door het AKP-beleid meer ruimte en gebruiken die ruimte volop om zich openlijk te profileren. De AKP-regering ondersteunt deze oerconservatieve religieuze groepen en een paar van hen worden betrokken bij het vormgeven van het onderwijs in private scholen.

Aan de andere kant wordt een deel van het (streng) seculiere gedeelte van de bevolking steeds seculierder. Verder is het atheïsme in de opmars in Turkije, vooral onder alevieten.  Er zijn dus 2 bewegingen gaande.  Uit een groot onderzoek in 2014 blijkt trouwens dat ongeveer 88% van de Turken ( dus ook een deel van de AKP-achterban) voor het behoud van de seculiere grondwet zijn, al  verschilt men wel van mening hoe dit secularisme in de praktijk moet worden gebracht.   Alleen, het  streng seculiere gedeelte van de Turkse bevolking kreunt onder de conservatieve politiek van de AKP-regering.  Hun vrijheden komen meer en meer onder druk te staan. Seculier-progressieve middenveldorganisaties worden steeds meer tegengewerkt, geïntimideerd en aangepakt door de AKP-regering, het gerecht ( dat onder invloed staat van de AKP-regering) en de pro-AKP-media.  Kritiek uiten op het beleid van de AKP-regering en Recep Tayyip Erdoğan wordt steeds minder geduld.

Het is in die verontrustende context dat we het optreden van de politie tegen de LGBT Pride Parades moeten zien. Hoe het nu verder moet is onzeker. Toch kunnen we de situatie niet zien als een conflict tussen de seculieren/kemalisten (en atheïst) en holebi's en transgenders vs. de gelovige moslims.  De meeste seculiere Turken en holebi's en transgenders zien zichzelf ook als gelovig. Wat echter verschilt is wat de rol van geloof mag zijn in de samenleving en de politiek. De meeste seculieren/kemalisten zijn niet tegen religie maar wel fel tegen het gebruik van religie voor politiek machtsverwerving. De seculieren zijn voor een duidelijke en strenge scheiding tussen religie en staat/politiek.

Er is nog steeds een sterke dwingende heteronormativiteit aanwezig in Turkije dat bestendigd wordt door de conservatieve gezinspolitiek van de AKP-regering. Deze dwingende heteronormativiteit, heterosksisme en de klassieke rollenpatronen maakt dat homoseksualiteit, biseksualiteit en transgender-zijn moeilijk bespreekbaar is binnen bepaalde delen van de Turkse samenleving. Toch worden er traag maar zeker belangrijke stappen vooruit gezet. Dit door het harde werk van de LGBT-vereningingen, vrouwenrechtenorganisaties en de partijen CHP en HDP.

De Holebi – en transgenderrechtenorganisaties blijven actief aan beleidsbeïnvloeding doen via diverse vormen van sociale actie.  Ook blijven ze tal van activiteiten organiseren, zoals het  jaarlijkse Queer festival in Istanbul en Ankara.

Op 12 januari 2017 startte de 6de editie van jaarlijkse Queer festival van holebi- en transgenderorganisatie Pembe Hayat in Istanbul en Ankara. Tijdens het Queer festival wordt er via films, documentaires, workshops en tentoonstellingen stil gestaan bij het leven van homo’s, lesbiennes, biseksuelen, transgenders, queers en interseksen in Turkije. Tussen 12 tot en met 19 januari vond het festival plaats in Istanbul. Tussen 27 en 29 januari in Ankara.

Of in de toekomst nog überhaupt democratische politieke besluitvorming ( wat noodzakelijk is voor het bewerkstelligen van gelijke rechten voor holebi’s en transgenders) op nationaal niveau zal sterk afhangen van wat de uitkomst zal zijn van het referendum over het presidentieel systeem.  Met het controversiële voorstel van Erdoğan wordt heel veel macht gelegd bij 1 persoon, nl de president (nu Erdoğan). De macht van het parlement wordt bijna volledig uitgehold. De rechterlijke macht wordt verder gepolitiseerd. Democratische besluitvorming wordt afgeschaft. Met andere woorden, de implementatie van dit systeem zou neerkomen op de afbraak van de parlementaire democratie en het afschaffen van de scheiding der machten. De kemalistische centrum-linkse oppositiepartij CHP en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP zijn sterk tegen dit voorstel.

Kiest de meerderheid van de Turken voor een presidentieel systeem dat de parlementaire democratie en de scheiding der machten ( of wat er nog van overblijft) compleet uitholt en nog meer macht legt bij 1 persoon of geeft de meerderheid  een krachtig signaal dat er meer democratie moet komen. We weten het waarschijnlijk in de eerste helft van april 2017.

Turkije heeft meer dan ooit nood aan meer democratie. Er is meer dan ooit nood aan een democratisch en seculier Turkije dat respect heeft voor ieders levensbeschouwelijke overtuiging ( alevitisch moslim, atheïst, soenitische moslim, christen, Jood, enz)...Voor een democratisch Turkije waar alevieten, homo’s en transgenders, vrouwen, Koerden en alle andere minderheidsgroepen gelijke rechten hebben en gelijk behandeld worden. Er is meer dan ooit nood aan  een democratisch Turkije waar via participatieve besluitvorming werk wordt gemaakt van krachtgerichte armoedebestrijding, een ecologische economie een sterk sociaal beleid dat niet discrimineert, een sterk onderwijs gebaseerd op wetenschap en kritisch denken, enz.. Er is meer dan ooit nood aan een democratisch Turkije democratisch dat kritische sociale organisaties als een partner ziet en niet als landverraders.

Turkije heeft dus meer dan ooit een moedige politiek nodig die bruggen slaat in plaats van verder  polariseert.   Turkije heeft nood aan moedige beslissingen die ingaan tegen de verdeeldheid.
We kunnen alleen maar hopen dat hier zo snel mogelijk werk van zal gemaakt worden.  Of dit snel zal gebeuren is echter nog maar de vraag. Maar ooit zal het gebeuren.

(41) https://lgbtinewsturkey.com/list-of-lgbti-organizations-in-turkey/



Volgende artikel in de reeks: Turkije onder de AKP: het presidentieel systeem, het einde van de democratie?
Het 4de artikel in de reeks: Turkije onder de AKP: gelijke rechten voor alevieten, wie maakt er werk van? 

 1ste artikel in deze reeks: Turkije onder de AKP: de 15-16 juli staatsgreep tegen de AKP -regeringhttp://joecology.blogspot.be/search/label/Turkije%20onder%20de%20AKP 


zondag 4 september 2016

Turkije onder de AKP: de 15-16 juli staatsgreep tegen de AKP-regering.

1. De 15-16 juli staatsgreep tegen de AKP-regering.

Inleiding : wat vooraf ging.

De AKP van Recep Tayyip Erdogan is in 2002 aan de macht gekomen in Turkije. De eerste jaren heeft de AKP-regering democratische hervormingen doorgevoerd en zich behoed om niet beschuldigd te worden van het nemen van anti-seculiere maatregelen. Zo hebben ze de sociale zekerheid versterkt ( al zijn er wel bewijzen van selectieve toewijzing van sociale hulp , wat absoluut verkeerd is), is er verdere economie groei gekomen, de macht van het leger is teruggebracht tot gezonde proporties , enz. Wat de economische groei onder de AKP betreft moeten we wel de kanttekening maken dat de regering Ecevit die net voor de eerste AKP-regering aan de macht was in moeilijke omstandigheden een aantal maatregelen namen die later voor economische herstel en groei zorgde.

Ook heeft de AKP-regering een aantal maatregelen genomen die de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt verbeterde. De conservatieve Turken in Anatolië – die zich niet konden vinden in het Kemalisme- werden door de AKP  een permanente plaats in het economische en politieke leven gegeven. De AKP-regering heeft in de latere jaren – in samenwerking met de oppositiepartijen zoals de seculiere CHP- het verbod op de hoofddoek in openbare gebouwen en openbare functies versoepeld. De AKP-regering heeft ook ingezet op het verbeteren van de infrastructuur door het aanleggen van wegen, bruggen, enz,…..

In 2007 kreeg de AKP-regering te maken met  kemalistische massabetogingen  die miljoenen seculiere Turken op de been brachten, De betogers beschuldigde  de AKP ervan het seculiere karakter van Turkije te willen vernietigen.  In 2008 was er ook een rechtszaak tegen de AKP bij het constitutionele hof waar de AKP net wist te ontsnappen aan een sluiting van de partij.

Maar sinds 2007 en zeker sinds 2011  is het beleid op tal van vlakken veranderd in vergelijking met de beginjaren. De laatste jaren moeten we vaststellen dat de AKP-regering   meer en meer  een autoritair en zeer conservatief beleid is beginnen te voeren. De laatste jaren moeten we meer en meer vaststellen dat het seculiere karakter van Turkije meer en meer onder druk komt te staan. We moeten meer en meer vaststellen dat sociale grondrechten zoals het recht op betogen, vrije meningsuiting en vrije pers serieus onder druk komen te staan. Via allerlei maatregelen wordt tevens de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht ondermijnt, of liever : er wordt een conflict uitgevochten voor het bezit van de rechterlijke macht. De economische politiek die de AKP  voert is er een van liberale signatuur en nepotisme is schering en inslag. Wat ooit het beeld had van een bottom-up politiek project te zijn tegen de top-down-politiek van bepaalde regeringen in het verleden, is nu zelf een top-down politiek project geworden dat social engineering-politiek voert, met verdere polarisering tot gevolg.

Tal van deze aspecten worden uitvoeriger behandeld in mijn latere artikels.

Er zijn dus tal van ontwikkelingen die mij bezorgd maken. De geschetste situatie hierboven (en waar ik in mijn latere artikels dieper op inga) rechtvaardigt echter geen staatsgreep. Als linkse basisdemocraat en sociaal activist geloof ik met volle overtuiging in participatieve politieke besluitvorming en een staatsgreep staat hier haaks op.

Het verloop van  staatsgreep zelf.

Op vrijdag 15 juli werd Turkije opgeschrikt door een poging tot staatsgreep op de AKP-regering door een deel van het leger.  Legervoertuigen, waaronder tanks, verschenen in het straatbeeld van Istanbul en Ankara. Twee grote bruggen, de Bosporusbrug en de Fatih Sultan Mehmet brug, werden afgesloten en bezet door militairen. Legervliegtuigen vlogen over verschillende wijken van Istanbul en Ankara. Rond 22u56  werd het hoofdkantoor van de Turkse geheime dienst MIT omsingeld. Tegen 23u50 verscheen er op de website van het Turkse leger  een niet ondertekende verklaring dat het leger de macht had gegrepen.



Al snel drongen militairen de Turkse overheidszender TRT binnen en werd een vrouwelijke nieuwslezer gedwongen diezelfde verklaring voor te lezen. Dit gebeurde tussen 00u04 en  00u15. Daarna verdween de TRT  tijdelijk uit de eter. Ook de toegang tot Facebook, Twitter en Youtube werd tijdelijk geblokkeerd, al werd deze blokkade door veel Turken omzeild.

Een reactie vanuit de regering bleef niet uit. Eerste minister Benali  Yıldırım (AKP) zei dat een bepaald deel van het leger een poging tot staatsgreep aan het uitvoeren was. Strijdvaardig zei hij dat het omverwerpen van de regering niet ging lukken. Het tijdstip van deze reactie verschilt in de berichtgeving over de coup d’etat.  Volgens de pro-AKP  en pro-Erdoğan krant Sabah gebeurde deze verklaring rond 22u30, dus voor de verklaring op de website van het leger en op de TRT.  In een later document over de poging tot staatsgreep schrijft de krant Sabah dat dit gebeurde om 23u05 .Volgens de krant Hürriyet, die kritisch is voor het beleid van de AKP-regering en Erdoğan, gebeurde dit pas om 23u30. Ook de generale staf van het leger liet weten dat een eenheid van het leger bezig was met een poging tot staatsgreep, maar dat de generale staf dit absoluut niet steunt.  Rond 23u30 laat de staatsomroep TRT weten dat de voorzitter van de generale staf van het leger, Hulusi Akar, door coupplegers gevangen genomen was.

Rond 00u30 richt president Recep Tayyip Erdoğan zich tot de bevolking via Facetime. Zijn boodschap werd uitgezonden op de zender CNN Türk. Recep Tayyip Erdoğan klinkt strijdvaardig en riep de bevolking op om het straat op te trekken tegen de poging tot staatsgreep en om democratische waarden te verdedigen. De zender CNN Türk behoord tot de Doğan media groep, dat bekend staat als kritisch voor de AKP-regering en  Erdoğan. Volgens de AKP-gezinde krant Sabah deed  Erdoğan deze toespraak vanuit een hotel in Marmaris. Volgens de krant Hürriyet zou  Erdoğan  Marmaris al verlaten hebben rond  00u11 om met een vliegtuig naar de luchthaven Atatürk in Istanbul te gaan.
De luchthaven Atatürk werd rond 00u20 tijdelijk bezet door militairen, maar werd later heroverd.
De oproep van  Erdoğan werd opgevolgd en vele duizenden mensen trokken de straten van Istanbul, Ankara en andere steden op.



Verschillende overheidsgebouwen werden beschoten door militairen, Eèn van de gebouwen was het parlementsgebouw in Ankara. De eerste beschieting van het parlementsgebouw met een raket vond plaats omstreeks 02u40. Op het moment van de aanvallen op het parlementsgebouw bevonden zich 100 parlementsleden van zowel de regerende AKP als oppositiepartijen in het gebouw. Vanuit een bunker onder het parlement riepen ze op om te stoppen met de poging tot staatsgreep.
Alle partijen (de regerende AKP, de seculiere centrumlinkse oppositiepartij CHP, de pro-Koerdische oppositiepartij HDP en de rechts-nationalistische MHP) veroordeelden de poging tot staatsgreep. Ook werkgeversorganisaties, ongeacht of ze pro of tegen de AKP en  Erdoğan zijn, veroordeelden de poging tot staatsgreep.

Om 02u30 laat de MIT, de Turkse geheime dienst, weten dat Gülenistische militairen  achter de staatsgreep zitten en dat ze vervolgd zullen worden wegens landverraad.

Zo’n 13 militairen werden tijdens de nacht opgepakt omdat ze poogden het presidentieel paleis binnen te dringen.

Rond 03u was de TRT opnieuw online en werden de militairen die het gebouw bezette gearresteerd.
Rond 30u10-03u20 lande  Erdoğan’s vliegtuig op de luchthaven Atatürk. Omstreeks 04u30 richtte Erdoğan zich  opnieuw tot de natie met een toespraak.

Rond 03u25 lande een militaire helikopter op het dak van de gebouwen van de Doğan Media groep. In totaal 14 militairen drongen het gebouw van de krant Hürriyet binnen en bezetten uiteindelijk tijdelijk de redacties van CNN Türk. Tegen 05u10 werden deze militairen door de politie gearresteerd.

Rond 04u05 werd het hotel in Marmaris waar  Erdoğan en zijn vrouw zou verbleven hebben beschoten door militairen. Ze hadden dit hotel al reeds eerder die nacht verlaten om naar Istanbul te gaan.

Doorheen de nacht braken er gevechten uit tussen militairen en politieagenten en tussen verschillende groepen van militairen onderling. Betogers in de straten werden verschillende keren beschoten door de coupplegers. Betogers overmeesterden militairen en de eerste arrestaties van deelnemende militairen door de politie vonden plaats. Verschillende militairen werden in elkaar geslagen door woedende betogers, waarvan 1 stierf aan zijn verwondingen. Op  verschillende plekken gaven soldaten zich over aan betogers en politie.

Tegen de ochtend was de militaire opstand grotendeels onderdruk en zei de AKP-regering dat de situatie grotendeels onder controle was.

237 mensen vonden de dood tijdens de poging tot staatsgreep. De meeste van hen gewone burgers, al zitten er politieagenten en militairen bij. 1440 mensen raakte gewond. (1)


http://www.hurriyetdailynews.com/timeline-of-turkeys-failed-coup-attempt.aspx?pageID=517&nID=101711&NewsCatID=341
http://www.dailysabah.com/politics/2016/07/17/chronology-of-the-fizzled-coup-attempt-in-turkey
(1)Bron : www.dailysabah.com

Analyse van de staatsgreep.

Het menselijk leed en de materiële schade aan overheidsgebouwen door de poging tot staatsgreep is groot. Democratische instellingen werden in het hart geraakt.  De Turkse bevolking reageerde geschokt op al het geweld. En terecht.

De mislukte coup d’etat roept enorm veel vragen op. Vragen die allemaal een antwoord verwachten.

De meeste politieke analisten en tal van journalisten (die tegen de staatsgreep waren) zijn het over eens dat deze staatsgreep bijzonder amateuristisch en slecht georganiseerd overkwam. Onder andere gerenommeerd journalist Cengiz çandar, die geen voorstander is van staatsgrepen, maakt dit besluit in een kritisch opiniestuk voor Al-Monitor nadat hij deze poging vergeleek met de vorige staatsgrepen. (2)

De cijfers van het aantal deelnemende militairen lopen uiteen van enkele honderden tot 2000. Een groot deel van deze militairen bleken geen beroepsmilitairen te zijn, maar mannen te zijn die hun verplichte legerdienst aan het doen waren. Dit blijkt uit verschillende bronnen, waaronder berichtgeving door prominent journalist Metin Gurcan. (3)

Mannen die hun verplichte legerdienst vervullen en dus geen beroepsmilitairen zijn betrekken bij de poging tot staatsgreep is bijzonder risicovol. Bovendien geeft beeldmateriaal van de deelnemende militairen de indruk dat ze niet goed wisten wat ze aan het doen waren.

De groep militairen die een poging tot staatsgreep wilde plegen hadden onvoldoende draagvlak binnen het leger. Dit werd al snel duidelijk toen belangrijke generaals van de generale staf van het leger zich tegen de poging tot staatsgreep keerden. (3) (4) (5)

Ook had deze poging tot staatsgreep geen enkele politieke steun. Alle politieke partijen in het parlement- de regerende conservatieve AKP, de kemalistische centrumlinkse oppositiepartij CHP, de pro-Koerdische oppositiepartij HDP en de rechts-nationalistische oppositiepartij MHP- keerden zich al toen de poging tot staatsgreep nog gaande was al zeer snel tegen de coup. Ook achter de coup veroordeelden alle politieke partijen in het parlement de poging tot staatsgreep.

Alle grote mediaconcerns – of ze nu pro of anti AKP en  Erdoğan zijn – en alle grote werkgeversorganisaties over ideologische breuklijnen heen veroordeelden de poging. Tevens was er ook geen groot draagvlak bij de bevolking om de AKP-regering en  Erdoğan af te zetten via een militaire staatsgreep. Zelfs een  groot deel van de 50 % van de bevolking dat tegen de AKP en  Erdoğan is, zag een militaire coup niet zitten.

Men kan zich dus de vraag stellen wat de kans op slagen was van deze poging, omdat er overduidelijk een gebrek aan draagvlak was.

Ook de chronologie van de staatsgreep roept vragen op. Normaal zou je verwachten dat je eerst een aantal zeer belangrijke personen (eerste minister Binali Yıldırım (AKP), andere ministers, president Recep Tayyip  Erdoğan,…) gevangen neemt, een aantal zeer strategische gebouwen bezet en de meeste en belangrijkste media zo veel mogelijk onder controle hebt voor je via de staatsomroep de militaire machtsovername bekendmaakt. Kortom, je ziet eerst dat de poging lukt voor je erover communiceert naar heel het land toe. De staatsomroep TRT werd een tijdlang bezet. Na het voorlezen van de bekendmaking   kon de politie de 4 a 5 militairen die de TRT toen nog bezetten, oppakken. Waarom een zo strategisch gebouw als de staatsomroep slechts bezetten met 4 a 5 militairen ? Dit roept serieuze vragen op.

Omstreeks 03u25 vrijdagnacht drongen 14 militairen de gebouwen van  de Doğan Media groep in Istanbul binnen. TV-zenders CNNTürk en  Kanal D en de massakrant Hürriyet maken deel uit van deze mediagroep. Deze mediagroep mag de afgelopen jaren dan onder druk van de AKP-regering een deel van hun kritische pluimen hebben verloren, ze blijven kritisch voor de AKP en  Erdoğan. Waarom een mediagroep die kritisch is voor de AKP en  Erdoğan gaan bezetten en dit op een moment dat al duidelijk was dat de poging serieus aan het mislukken was.

Het beschieten van het parlementsgebouw met afweergeschut op zich en op een moment dat er zich een 100tal parlementsleden in het gebouw bevonden is verschrikkelijk en ongezien. Tijdens geen  andere staatsgreep in het verleden werd het parlementsgebouw ooit beschoten. Ook de timing van de beschieting (om 02u40) roept vragen op, zeker omdat toen al duidelijk aan het worden was dat de coup d'etat aan het mislukken was. Dit heeft alles weg van een gruwelijke  wanhoopsdaad op een moment dat ze inzagen dat ze de greep op de situatie aan het verliezen waren.

Volgens bewijsmateriaal zouden 2 F16’s van de groep achter de militaire staatsgreep het vliegtuig waar Recep Tayyip Erdoğan inzat hebben lastig gevallen. Als dit klopt, waarom hebben ze het vliegtuig dan niet deftig geïntercepteerd om Erdoğan gevangen te nemen? Uit het gerechtelijk onderzoek achteraf  bleek dat  het vliegtuig niet was neergeschoten of geïntercepteerd werd omdat 1 van de 2 F16’s zonder brandstof was gevallen. (6) (7)

En waarom was de start van de poging tot staatsgreep rond 22u ‘s avonds wanneer veel mensen uitgaan. Alle vorige staatsgrepen in het verleden vonden ‘s nachts plaats.

 Volgens gegevens zover bekend zou de Turkse geheime dienst MIT ontdekt hebben  dat er een poging tot staatsgreep op komst was.   De MIT  nam contact op met de generale staf van het Turkse leger om dit in alle dringendheid te melden.  Dit gebeurde rond 16u. Daarna heeft de voorzitter van de MIT en de generale staf van het leger ene korte vergadering gehouden.  (8)

Hulusi Akar, Salih Zeki Çolak,  Yaşar Güler en andere hoge generaals van de generale staf van het leger zouden na de info geëvalueerd te hebben, de nodige stappen hebben genomen om tegen deze couppoging in te gaan.  Zo werd het luchtruim gesloten en  werd elke militaire activiteit verboden. (9) (10)

Ondanks dit alles heeft de coup toch nog van start kunnen gaan. Dit roept vragen op. Vragen zoals : hebben ze genoeg voorzorgsmaatregelen genomen om de coup te kunnen voorkomen. Overduidelijk niet.

Zowel volgens de krant Hürriyet, het persagentschap AA alsook columnist Meting Gurcan werd de poging tot militaire staatsgreep vervroegd uitgevoerd nadat de MIT achter de plannen was gekomen.

Normaal was de coup d’etat gepland om 03u vrijdagnacht om dan het bestuur over te nemen tegen 05u zaterdagochtend.

(2) http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/07/turkey-military-coup-attempt-more-questions-than-answers.html
(3)http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/07/turkey-kamikaze-coup-attempt-fails.html
(4)http://www.hurriyetdailynews.com/timeline-of-turkeys-failed-coup-attempt.aspx?
(5)http://www.dailysabah.com/politics/2016/07/17/chronology-of-the-fizzled-coup-attempt-in-turkey
(6)http://www.dailysabah.com/nation/2016/07/17/stratfor-shares-info-on-erdogans-flight-en-route-to-istanbul-while-2-pro-coup-f-16s-harassing-his-plane
(7) http://www.hurriyetdailynews.com/erdogan-saved-when-coup-pilots-jet-ran-out-of-fuel-report.aspx?pageID=238&nID=102473&NewsCatID=341
(8)http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/07/turkey-coup-attempt-basic-cause-was-premature-birth.html
(9)http://www.hurriyetdailynews.com/turkish-intel-informed-top-generals-hours-before-coup-attempt-says-army.aspx?pageID=238&nID=101805&NewsCatID=341
(10)http://i.tmgrup.com.tr/dailysabah/2016/08/04/f4594dbe-dfce-4fa8-a47c-d2a3a83b67ba/1470290089676.pdf


2. De nasleep van de poging tot staatsgreep : wie zit achter deze staatsgreep ? 

Een geschiedenis van staatsgrepen.

Turkije heeft al verschillende staatsgrepen door het leger gekend. Het Turkse leger ziet zichzelf  als behoeder van de seculiere republiek Turkije, gesticht in 1923 door Mustafa Kemal Atatürk.  Dit betekent echter niet dat alle staatsgrepen  ook in naam van het secularisme zijn gepleegd.

De eerste vond plaats in 1960 toen het leger een staatsgreep pleegde tegen de regering Menderes, die gevormd werd door de partij  DP. Aanvankelijk zorgde de regering Menderes voor verdere economische groei door in te zetten op een liberale economische politiek. Na 1955 kreeg Turkije echter te maken met een economische crisis. Dit en het versoepelen van het strenge secularisme zorgde voor steeds meer betogingen tegen de regering Menderes. Menderes liet de protesten uiteenslaan door de oproerpolitie en legde de pers aan banden. Uiteindelijk greep het leger in. President Bayar en eerste minister Menderes werden opgepakt en berecht. Op 09 juni 1961 nam het militaire bestuur een nieuwe grondwet aan. In oktober werden er opnieuw democratische verkiezingen gehouden.

De twee vond plaats op 12 maart 1971 toen het Turkse leger de regering Demirel afzette. Ditmaal bleven de militairen twee jaar zitten en in oktober 1973 werden er weer vrije verkiezingen georganiseerd, die werden gewonnen door de sociaal-democraat Bülent Ecevit. Hij en Demirel wisselden elkaar regelmatig af als premier en hun regeringen vielen keer op keer vrij snel.

Tijdens de jaren ‘70 werd Turkije geconfronteerd met grote sociale onrust en toenemend geweld van extreem-rechtse groepen op linkse mensen,Alevieten, enz...Dit resulteerde in straatgevechten tussen linkse groepen en rechtse groepen, met doden tot gevolg. Een van de meest gewelddadige strijdende groeperingen was de Grijze Wolven, de paramilitaire tak van de in 1969 opgerichte rechts-nationalistische MHP. De leider van de MHP was Alparslan Türkeş, de woordvoerder van de staatsgreep in 1960.  Uiteindelijk greep rechtse eenheden binnen het Turkse leger op 12 september 1980 de macht in Turkije. De regering werd afgezet en alle politieke partijen werden verboden. Een grote zuivering in allerlei overheidsdiensten vond plaats. Honderdduizenden mensen werden gearresteerd, tienduizenden mensen werden ontslagen,mensen werden terechtgesteld, mensen werden gemarteld, enz…. Deze staatsgreep ging de geschiedenis in als een bijzonder zwarte bladzijde in de geschiedenis van Turkije. Decennia later werden bepaalde generaals veroordeeld voor hun betrokkenheid bij deze staatsgreep.

De staatsgreep van 1960,  die van  1971 en  die in 1980 hadden ook een belangrijke geopolitieke connectie, nl, de Koude Oorlog.  De staatsgreep in 1960, 1971 en 1980 waren pro-Amerikaanse, rechts-nationalistische coup d’états. Tijdens de putsch van 1960 was dit uitdrukkelijk het geval toen juntawoordvoerder Alparslan Türkeş het geloof en vertrouwen van de junta in de NAVO uitsprak.

In 1997 volgt er een ‘zachte’ coup d’etat en werd de regering Erbakan tot ontslag gedwongen. Het Turkse leger greep in tegen de regering van Necmettin Erbakan omdat ze volgens het leger het seculiere karakter van Turkije uitholde.

Ik kom nog terug op de staatsgrepen in een later artikels.

De Gülenbeweging ?

Het menselijk leed en de materiële schade aan overheidsgebouwen, waaronder het parlementsgebouw, van de poging tot staatsgreep en het afschuwelijke geweld dat hiermee gepaard ging is groot. Democratische instellingen werden in het hart geraakt.  De Turkse bevolking reageert geschokt op al het geweld. En terecht.

Turkije blijft ook achter met heel wat vragen. Vragen zoals wie zit er achter deze staatsgreep.

De kans dat het leger daadwerkelijk een staatsgreep wilde plegen is gezien de geschiedenis aan staatsgrepen  is aannemelijk. Ook het steeds conservatiever en autoritairder beleid van de AKP-regering (zoals beschreven in ‘Inleiding:Wat ging vooraf’) is gezien de geschiedenis van Turkije reden genoeg voor een staatsgreep.

Maar welke fractie binnen het Turkse leger zou er achter de staatsgreep kunnen zitten? Er zijn verschillende fracties binnen het Turkse leger. Je hebt de Kemalistische fractie die zich als hoeder ziet van de erfenis van Kemal Atatürk. Deze fractie kan je nog eens opsplitsen in linkse kemalisten en rechtse kemalisten, die je ook nog eens kunt onderverdeling rond hun houding tegenover de USA. Daarnaast heb je ook  gülenistische fractie en AKP-getrouwe fracties, al is er onduidelijkheid over hoe groot die zijn. Hoe dan ook heeft het Turkse leger een deel van hun macht in Turkije verloren en heeft de AKP-regering generaals benoemd die de regering goed gezind zijn( tot op zekere hoogte). Tenminste dat dachten ze toch bij de top van de AKP.

De AKP-regering,  president Erdoğan en de MIT zeiden al toen de poging tot staatsgreep nog bezig was dat de Hizmet ( Gülenbeweging) van Fethullah Gülen achter deze poging tot staatsgreep zit. Al toen de poging tot staatsgreep nog gaande was, schreven pro-AKP en pro- Erdoğan kranten zoals Sabah en de Yeni Safak dat dit het werk was van gülenisten binnen het leger. Ook na de poging tot staatsgreep verschenen er meer en meer artikels en columns die  met beschuldigende vinger wezen naar de gülenisten. Nog anderen,waaronder een prominente Turkse journalist, zeiden dat deze coup d’etat opgezet geweest is door Recep Tayyip Erdoğan  om zijn macht op het land nog te vergroten.(11) (12) (13)

De Gülenbeweging van Fethullah Gülen en de AKP en  Erdoğan waren jarenlang bondgenoten die nauw samenwerkten om de macht van de kemalisten binnen overheidsdiensten zoals het gerecht, het leger en ook in de academische wereld te breken.



Meer en meer werd de kemalistische bureaucratie na het aantreden van de AKP-regering geconfronteerd met een regime dat de poten onder hun stoel aan het wegzagen was.

De kemalisten reageerden met massabetogingen  in 2007 en het leger maakte met een document duidelijk te willen ingrijpen als Abdullah Gül (AKP) werd verkozen tot president. Een first lady met hoofddoek in het presidentieel paleis was voor de kemalisten onverteerbaar. Abdullah Gül werd uiteindelijk verkozen als opvolger van de seculiere hardliner Ahmet Necdet Sezer.  In 2008 was er een ook rechtszaak  tegen de AKP bij het constitutionele hof.  De indieners van de klacht vonden dat de AKP zich schuldig maakte aan anti-seculiere handelingen en vroegen de sluiting van de partij. Het constitutionele hof veroordeelde de AKP wegens anti-seculier gedrag, maar de partij werd niet verboden. Wel werd voor een bepaalde periode de overheidsdotatie van de partij gehalveerd.

Erdoğan beschouwde deze voorvallen als het bewijs dat een alliantie met het leger niet mogelijk was en wendde zich tot Gülen en zijn aanhangers voor hulp om het leger en de Turkse instellingen te zuiveren van de kemalisten. Het regime sloeg hard terug,

In 2007 en 2008 werd Turkije opgeschrikt door de arrestaties  van tientallen generaals van het leger, procureurs en mensen van andere overheidsdiensten. Er werden ook verschillende kritische journalisten en figuren van de georganiseerde misdaad in Turkije gearresteerd. De aanhoudingen gebeurde in het kader van 2 onderzoek, Ergenekon en Balyoz.  De ultraseculiere en nationalistische organisatie Ergenekon werd ervan beschuldigd een situatie van chaos te willen creëren in Turkije om uiteindelijk een militaire staatsgreep te willen plegen om de AKP-regering af te zetten.   Vele tientallen mensen werden aangeklaagd , waaronder Ilker  Başbuğ ( voorzitter van de generale staf van het Turkse leger). De aanklacht was onder andere samenzwering en poging tot staatsgreep. Veel van de aangeklaagden werden tot zware gevangenisstraffen veroordeeld. De procureurs die het onderzoek leidde en de rechters die de rechtszaken voorzaten hadden banden met de Gülenbeweging. Deze processen werden gesteund door de AKP,  Erdoğan en de Gülenistische media.

De Ergenekon – en Balyozzaken  zorgde voor veel controverse in Turkije. Het bewijsmateriaal rammelde immers langs alle kanten. Vanuit kemalistische hoek, waaronder de  CHP, werd er altijd beweerd dat dit politieke processen waren om af te rekenen met  tegenstanders van de AKP,  Erdoğan en de Gülenbeweging. Later zou blijken dat zowel het bewijsmateriaal in de Ergenekonzaak als in de Balyozzaak vervalst was. Op 19 juni 2014 werden alle beschuldigden vrijgelaten uit de gevangenis omdat het Grondwettelijk Hof had bepaald dat hun rechten waren geschonden.

In 1999 riep Fethullah Gülen, de leider van de Gülenbeweging, op om overheidsdiensten te infiltreren en de tijd af te wachten tot ze de staat konden overnemen. Deze infiltratie gebeurde al langzaam aan voor dat de AKP aan de macht kwam, maar onder de AKP kwam de gülenistische infiltratie in een stroomversnelling. Sterker nog, honderden Gülenisten werden benoemd op posten in verschillende overheidsdiensten. Zowel in 2005 en 2010 uitte de seculiere centrumlinkse oppositiepartij CHP grote bezorgdheid over de infiltratie van Gülenisten in overheidsdiensten. De CHP  vroeg een serieus onderzoek. De regerende AKP weigerde dit telkens opnieuw.

Nadat de  macht van de Kemalisten in de overheidsdiensten grotendeels gebroken was, kwamen er meer en meer barsten in de relatie tussen de regerende AKP en de Gülenbeweging. Door meningsverschillen rond een aantal dossiers en door machtshonger van beide groepen escaleerde dit meer en meer tot een serieus conflict.

Vanaf 2013 kwam het steeds groter wordende conflict tussen de Gülenbeweging en de AKP en  Erdoğan aan de oppervlakte. Sindsdien wordt er een open oorlog tussen de 2 uitgevochten. Het ontspoorde totaal toen eind 2013 Turkije werd opgeschrikt door grote corruptieschandalen, nl 17-25 december (2015) corruptieschandalen. Op 17 december 2013 kwam het eerste schandaal aan de oppervlakte. Na 17 december 2013 kwam op 25 december een 2de grote zaak van  corruptie aan het licht. In het kader van dat onderzoek werden er toen op bevel van procureur Zekerya Öz ( die toen het onderzoek leidde ) ongeveer 95 verdachten, waaronder Recep Tayyip Erdoğan’s zoon Bilal en bevriende zakenmensen, opgepakt en verhoord. Verschillende ministers namen ontslag wegens vermeende betrokkenheid in de 2 zaken.

Begin 2014 werden de procureurs, waaronder Zekerya Öz,  echter van het onderzoek gehaald en werden er nieuwe procureurs benoemd die het onderzoek ging verder zetten.
Eind augustus 2014 hebben deze nieuwe procureurs lieten weten dat ze alle aanklachten tegen alle verdachten  laten vallen . Ze (de verdachten) werden dus niet in staat van beschuldiging worden gesteld en vervolgt worden. Laat dit nu net ook hetzelfde antwoord zijn als dat van Erdoğan. Recep Tayyip Erdoğan zei al van sinds het losbarsten van de corruptiezaken dat de aantijgingen vals waren en dat dit een poging tot staatsgreep was.

De nieuwe procureurs zeiden dat dit onderzoek een poging tot staatsgreep was dat uitgevoerd werd door een parallelle structuur. Hiermee wordt verwezen naar de Gülenbeweging van Fethullah Gülen.

Na het losbarsten van de corruptieonderzoeken  zijn honderden politieagenten en rechters en procureurs, die banden zouden hebben met de Gülenbeweging, opgepakt geweest wegens illegale praktijken en onderworpen aan ondervragingen.  Een aantal van de opgepakte agenten waren betrokken bij het uitvoeren van dit grote corruptieonderzoek.

Sindsdien wordt de Gülenbeweging door  Erdoğan, de AKP en hun volgers omschreven als de FETÖ terroristische organisatie en werden mediabedrijven en andere bedrijven van de beweging geconfisqueerd.  Erdoğan en de AKP beschuldigd de Gülenbeweging ervan een staat in een staat te hebben gecreëerd door te infiltreren in overheidsdiensten zoals de politie, het gerecht en het leger. De AKP vergeet er dan wel bij te zeggen dat ze dit mogelijk hebben gemaakt.

Ook zou de jaarlijkse promotievergadering binnen het leger vervroegd plaatsvinden in 2016 .  Tijdens deze jaarlijkse vergadering wordt beslist over promotie, degradatie en op pensioen sturen. Tijdens deze vergadering zou de aanwezigheid van Gülenisten in de topkaders van het leger aangepakt worden.

De Gülenbeweging had dus zeker motieven te over voor het plegen van een coup. Het onderzoek en het proces zal dus moeten oordelen over schuld en onschuld.


(11) www. Dailysabah.com
(12) http://www.dailysabah.com/columns/mahmut_ovur/2016/07/18/gulenist-militants-in-uniforms
(13)http://www.yenisafak.com/en/columns/ibrahimkaragul/gulen-and-his-terrorists-we-will-bury-you-in-this-land-2030423


3.The aftermath:  Meer democratie of meer autoritair beleid en verdere polarisering.

We mogen de impact van van de mislukte militaire staatsgreep van 15-16 juli absoluut niet minimaliseren. Het menselijk leed en de materiële schade aan overheidsgebouwen, waaronder het parlementsgebouw, door de poging tot staatsgreep en het afschuwelijke geweld dat hiermee gepaard ging, is groot. Democratische instellingen werden in het hart geraakt.  De Turkse bevolking reageerde geschokt op al het geweld. En terecht.

De laatste jaren wordt het beleid van de AKP-regering en Recep Tayyip  Erdoğan steeds conservatiever en autoritairder.Wat ooit het beeld had van een bottom-up politiek project te zijn tegen de top-down-politiek van bepaalde regeringen in het verleden, is nu zelf een top-down politiek project geworden dat social engineering-politiek voert, met verdere polarisering tot gevolg. Dit alles rechtvaardigt echter geen staatsgreep, wat per definitie ondemocratisch is.

De Turkse overheid heeft uiteraard het recht om op te treden tegen diegene die achter de poging tot militaire staatsgreep zaten. Deze poging tot militaire staatsgreep moet onderzocht worden en degene die schuldig zijn moeten voor een rechtbank gebracht worden. Dit gerechtelijk onderzoek en de eventuele rechtszaken die hierop volgen moeten op een neutrale manier plaatsvinden met het volste respect voor de scheiding der machten, de principes van een democratische rechtsstaat en moet dus in  overeenstemming zijn met het Europees Verdrag van de  Rechten van de Mens.

We zijn nu bijna 2 maanden  verder en er is reden tot grote bezorgdheid.

Het gerechtelijk onderzoek en de massale arrestaties,ontslagen en schorsingen.

Het gerechtelijk onderzoek naar de mogelijke daders moet in alle onafhankelijkheid gevoerd kunnen worden. Dit gerechtelijk onderzoek en de eventuele rechtszaken die hierop volgen moeten dus op een neutrale manier plaatsvinden met het volste respect voor de scheiding der machten, de principes van een democratische rechtsstaat en moet in  overeenstemming zijn met het Europees Verdrag van de  Rechten van de Mens.

De regerende conservatieve AKP beschuldigt de Gülenbeweging van Fethullah Gülen van de poging tot militaire staatsgreep. Het AKP-regime zei dit al toen de coup nog gaande was.

De kemalistische centrumlinkse oppositiepartij CHP, de rechts-nationalistische oppositiepartij MHP en  een groot deel van de  oppositiemedia (Doğan mediagroep, Cumhuriyet, Sözcü, …) in Turkije zijn  ervan overtuigd dat de Gülenorganisatie achter de coup zit.  AKP – en  Erdoğan-kritische topjournalisten en analisten zoals Murat Yetkin, Barçin Yinanç, Ahmet Hakan, Ertugrul Özkök, Can Dündar, Ece Temelkuran, Mustafa Akyol, Gonul Tol, Omer Taspinar, Dani Rodrik, Ahmet Şık , Nedim Sener en  Amberin Zaman schrijven dat Gülenisten achter de mislukte coup d’etat zit.

In de media verschijnen nauwelijks of geen degelijke achtergrondstukken die de denksporen "opgezet spel van Erdoğan" en "kemalisten" grondig uitwerken. De AKP-regering heeft  zelfs tijdens een persconferentie uitdrukkelijk gezegd dat de daders van de mislukte staatsgreep geen Kemalisten waren.

De voornaamste discussiepunten tussen de oppositiepartijen en oppositiemedia  en de AKP gaan niet  over de verantwoordelijkheid van wat ze samen de "Fethullah Gülen Terroristische Organisatie" (FETÖ) noemen. De verpletterende verantwoordelijkheid van Erdogan en zijn AKP  in het sterker dan ooit faciliteren van de infiltratie van  Gülenisten in overheidsdiensten is dat wel. Al jaren uitte oppositiemedia en oppositiepartijen zoals de CHP hun bezorgdheid over de aanwezigheid van gülenisten in overheidsdiensten. Dit werd destijds door de AKP niet serieus genomen.

Ook hebben de centrumlinkse oppositiepartij CHP en de pro-Koerdische oppositiepartij HDP hun bezorgdheid geuit over de massale ontslagen en arrestaties na de poging tot staatsgreep op 15-16 juli. Ze hebben opgeroepen om geen heksenjachten te organiseren en stelden dat het onderzoek gevoerd moet worden conform een democratische rechtstaat.

Ik hoop dat de  sterk dominante consensus  wat betreft de mogelijke daders en de bijna totaal afwezige alternatieve hypotheses over wie achter de mislukte coup kan zitten een volledig onafhankelijk onderzoek niet onmogelijk maakt.

De Gülenbeweging heeft zeker een mogelijk motief om een staatsgreep te plegen. Het gerechtelijk onderzoek zal deze beschuldigen verder moeten hard maken. Turkse media – zowel oppositiemedia als pro-AKP-media- schrijven over mogelijke bewijzen om de beschuldigingen tegenover de Gülenbeweging en Fethullah Gülen als kracht achter de mislukte staatsgreep hard te maken.  In een speciaal dossier over de mislukte staatsgreep van het centrum van beleidsstudies van de pro-AKP-krant Sabah lijsten de schrijvers van het document de bewijzen op die voorhanden waren tot 1 augustus 2016.

Dit bewijsmateriaal bestaat uit onderschepte berichten via gesloten chatcircuits,  gevonden documenten en de eerste getuigenissen van een aantal topfiguren achter de poging tot staatsgreep. Tal van topmilitairen die gearresteerd wegens mogelijke betrokkenheid bij de coup d’etat zouden gelinkt kunnen worden aan de Gülenbeweging. (14)

Er was echter opschudding over de echtheid van de getuigenissen en over  in welke omstandigheden deze getuigenissen werden afgelegd. Op foto’s van legergeneraal Akın  Öztürk, die wordt aangeduid als de leider van de coupplegers, is duidelijk te zien dat hij verwondingen in het gezicht heeft. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International is bezorgd dat  verdachten mishandeld worden.



Op  16 augustus 2016 postte de krant Sabah een video van Fethullah Gülen online waarin blijkt dat hij de overheid wilt omverwerpen en de macht wil grijpen sinds hij 20 jaar oud was. De video in kwestie is zeker meer dan 10 jaar oud. (15)

Sinds de mislukte coup d’etat op 15-16 juli 2016 heeft de AKP-regering een aantal drastische maatregelen genomen in de strijd tegen de Gülenbeweging. Tot op heden zijn ruim 41 146 mensen in hechtenis genomen: 10 879 militairen, 2826 rechters en procureurs, 5 082 politieagenten, 94 journalisten, enz….Ongeveer 20 753 mensen hiervan zijn  ook officieel gearresteerd: 6 892 militairen, 2 044 politieagenten, 2 273 rechter en procureurs, enz…

Verder zijn tienduizenden personeelsleden bij verschillende overheidsdiensten op non-actief gezet of ontslagen : 42 767 bij het ministerie van onderwijs, 8 777 bij het ministerie van binnenlandse zaken, 2 990 bij de raad van hoger onderwijs,  3672 bij het directoraat voor religieuze zaken, 2 345 bij het ministerie van jeugd en sport, 5 581 bij het ministerie van volksgezondheid, 300 bij het ministerie van energie, enz……. In totaal nu al 83 476 mensen. ( cijfers op 30 augustus 2016)

Meer dan 1 000 scholen, zo’n 15 universiteiten, 35 ziekenhuizen en tientallen media zijn de afgelopen weken gesloten. (16)

Al deze tienduizenden mensen worden verdacht van hetzij directe betrokkenheid/medeplichtigheid bij/aan de poging tot militaire staatsgreep of lid te zijn van de Gülenbeweging. De snelheid en grootschaligheid waarmee dit gebeurd roept vele vragen op.

Terecht wordt er opgemerkt dat de lijsten klaarlagen en op het juiste moment gebruikt gingen worden. Dit hoeft niet te verbazen omdat tal van gülenisten benoemd werden op plaatsen met medeweten of in opdracht van de regerende AKP. De kemalistische oppositiepartij CHP heeft ook meermaals hun bezorgdheid  geuit over de  grootschalige doorlichting van burgers door de Turkse geheime dienst MIT.

Hoeveel van deze mensen echt betrokken zijn bij de poging tot militaire staatsgreep is onduidelijk. Zelf geloof ik echt niet dat uit de vervolging, ontslag en schorsing van vele tienduizenden iets goeds kan komen. Men moet op basis van bewijzen focussen op de mensen die daadwerkelijk betrokken waren bij de poging tot staatsgreep.

Met de officiële afkondiging van de noodtoestand voor 3 maanden op 21 juli ( AKP en MHP stemden voor, CHP en HDP tegen) kreeg de regering tijdelijke volmachten om (tijdelijke) maatregelen te nemen zonder goedkeuring van het parlement , wat de AKP-regering al heeft gedaan.  Ook werd tijdelijk (tot zolang de noodtoestand geldt) het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens opgeschort. Turkse mensenrechtenorganisaties  en de CHP en HDP reageerden terecht geschokt. Deze tijdelijke opschorting is onaanvaardbaar . Na een coup is er net meer democratie en mensenrechten nodig, niet minder. Voor mij moet alles gebeuren binnen een democratische rechtstaat en  onder volledige parlementaire controle.

(14)http://i.tmgrup.com.tr/dailysabah/2016/08/04/f4594dbe-dfce-4fa8-a47c-d2a3a83b67ba/1470290089676.pdf
(15)http://www.dailysabah.com/war-on-terror/2016/08/16/video-gulen-confesses-plans-to-overthrow-government-all-along
(16)Bron cijfers: http://turkeypurge.com/purge-in-numbers


De betogingen voor democratie.

Het is goed dat de staatsgreep van 15-16 juli 2016 mislukt is. Het zou naïef zijn te denken dat een staatsgreep voor een democratischer beleid zou zorgen. Na de bewuste nacht hebben over heel Turkije zeker twee weken lang elke avond  betogingen plaatsgevonden. De regerende AKP en vooral Recep Tayyip  Erdoğan doopte deze betoging om tot ‘ betogingen voor democratie’.  De betogingen moesten de eenheid – over ideologische grenzen heen- van het land belichamen.

Het is waar dat zowel op de nacht van de coup als de 2 weken daarna mensen samen betoogd hebben, dit ongeacht ideologische verschillen. Zowel op de avond zelf als daarna waren er zowel AKP – en  Erdoğan-aanhangers als tegenstanders op de been.

De Turkse bevolking  was over de verschillende breuklijnen heen verenigd tegen de coupplegers en tegen militaire staatsgrepen in het algemeen .

Dit wil echter niet zeggen dat de verschillende groepen in de Turkse samenleving altijd samen betoogden tegen de mislukte staatsgreep en militaire staatsgrepen op zich.

Zowel op de nacht van de coup als tijdens de ‘betogingen voor de democratie’ waren het vooral aanhangers van de regerende AKP/Erdoğan en in mindere mate aanhangers van de rechts-nationalistische oppositiepartij MHP en in nog veel mindere mate de CHP en HDP die de straat optrokken. Het was vooral het conservatieve gedeelte dat ging betogen. Dit blijkt uit onderzoek van het peilingsbureau Konda. (17)

Het conservatieve gedeelte betoogden voor de democratische overwinning te vieren. Maar ze betoogden ook of misschien  vooral om de overwinning van de conservatieven op het kemalistische leger en vooral op een leger dat in hun beleving  alleen staatsgrepen pleegt  tegen conservatieve regeringen in Turkije.  Dit revanchisme – dat ook zit in het beleid van de AKP van de laatste 12 jaar- was heel goed waar te nemen in de straten van Istanbul en andere steden.



Het feit dat vooral AKP-aanhangers dagenlang elke avond het Taksimplein bezette is voor mij meer dan toeval.  In 2013 vonden de Gezi Park-betogingen plaats in Istanbul en de rest van Turkije. De Gezi Park betogingen begon met een actie ( die begon op 28 mei 2013 ) van een 150tal ecologisten die een sit-in hielden tegen plannen om het Gezi park te kappen en er een shopping centrum te plaatsen. Na hardhandig optreden van de oproerpolitie evolueerde de sit-in in weken durende massabetogingen van honderdduizenden Turken in verschillende steden in Turkije. Wat begon als een protest om ecologische redenen monde uit in grootschalig protest tegen wat de betogers noemen het autoritaire en conservatieve beleid van de AKP-regering. Onder de betogers heel veel homo’s en transgenders , Alevieten, jongeren, seculiere vrouwen en mannen, Koerden, kemalisten, politici van de CHP en HDP, mensenrechtenactivisten , milieu-activisten, vredesactivisten, vakbondsmilitanten, extreem-linkse militanten en zelfs gelovige moslims en moslima’s van de anti-kapitalistische moslims. Het Taksimplein en Gezipark in Istanbul waren de belangrijkste plekken van deze betogingen.

In totaal hebben volgens de politie ongeveer 3 500 000 mensen deelgenomen aan de Gezi Park betogingen in 2013.De politie trad hard op . Meer dan 7 betogers en 1 politieagent lieten het leven. De politie kreeg veel kritiek van zowel Turkse als internationale mensenrechtenorganisaties omdat ze disproportioneel optraden en zo het recht op betogen ernstig onder druk kwam te staan. Ze zetten enorm veel traangas in en er was sprake van politiebrutaliteit.

Dat  tienduizenden mensen (vooral AKP-aanhangers) dagenlang  zonder problemen elke avond het Taksimplein konden bezetten, kan gezien worden als het  ‘terug claimen ‘ van symbolische publieke plaatsen.

Kleine groepen van betogers (zeker geen aanhangers van de CHP en de HDP) ging doelbewust naar wijken in Istanbul en andere steden zoals Malatya  die overwegend Alevitisch waren om hen te intimideren en te bedreigen.  (18)

Ook daarna waren er door onbekende mensen schokkende provocaties tegenover de Alevitsche gemeenschap in Istanbul. Drie weken geleden werd er met losse flodders in de lucht geschoten nabij een Alevitisch cultureel centrum in Istanbul’s  toen daar een ceremonie ging plaatsvinden, Er werd ook een echte kogel in de straat achtergelaten. Deze incidenten volgen op incidenten  voor de poging tot staatsgreep waar de huizen van Alevieten in verschillende staden werd voorzien van tekens. Verschillende parlementsleden van de kemalistische centrumlinkse oppositiepartij CHP trekken aan de alarmbel. (19)

Het Alevitisme komt voort uit de shi’itische islam en heeft hun eigen specifieke cultuurbeleving, religieuze uiting en levensbeschouwing.  Alevieten zijn uitgesproken voorstanders van het secularisme als staatsvorm. In tal van Cemevi's ( gebedshuizen van Alevieten) hangt naast afbeeldingen van Ali en Hacı Bektaş Veli, ook afbeeldingen van Mustafa Kemal Atatürk, de stichter van de seculiere republiek Turkije.Op politiek vlak zijn de meeste Alevieten links-progressief. De meeste Turkse Alevieten in Turkije stemmen op de seculiere centrumlinkse CHP. De meeste Koerdische Alevieten in Turkije stemmen op de pro-Koerdische HDP.

Er werd ook een boekenwinkel kort en klein geslagen.

De betogingen/manifestaties voor de democratie waren dus vooral bevolkt door aanhangers van de regerende AKP en de rechts-nationalistische MHP.

Betekent dit dat aanhangers van de linkse oppositiepartijen geen manifestaties tegen staatsgrepen hield? Natuurlijk niet. Ook zij organiseerden manifestaties.

Zo was er op zondag 24 juli een grote manifestatie op het Taksimplein  georganiseerd door de seculiere centrumlinkse oppositiepartij CHP. De manifestatie werd gesteund door de linkse vakbonden, seculiere studentenorganisaties, Alevieten, homo’s en transgenders, enz…. Alle parlementsleden van de CHP waren aanwezig op deze grote manifestatie, Er was ook een delegatie van een aantal parlementsleden van de AKP op de manifestatie.  In totaal namen vele honderdduizenden mensen deel aan de manifestatie. Tijdens zijn toespraak veroordeelde Kemal Kılıçdaroğlu, nationaal voorzitter van de CHP, de poging tot militaire staatsgreep van 15-16 juli en hield hij een sterk pleidooi voor een seculier democratisch Turkije.



Later organiseerde de CHP ook nog een zeer grote manifestatie in Izmir, een seculier bolwerk in Turkije.

Ook de pro-Koerdische oppositiepartij HDP organiseerde verschillende grote manifestaties  tegen staatsgrepen.

Op 7 augustus vond dan het orgelpunt plaats van de betogingen tegen de mislukte staatsgreep. Op 7 augustus kwamen ongeveer 2 miljoen mensen samen in Istanbul’s district Yenikapı voor een grote manifestatie tegen staatsgrepen. De grote manifestatie was  georganiseerd  door de regerende AKP en Erdoğan en werd gesteund door  de seculiere centrumlinkse oppositiepartij CHP en de rechts-nationalistische oppositiepartij MHP. De oppositiepartij HDP werd door de regering uitgesloten van deelname. CHP-voorzitter Kemal Kılıçdaroğlu heeft verschillende keren opgeroepen de HDP wel uit te nodigen. Daar werd echter door de AKP niet op ingegaan.



Kemal  Kılıçdaroğlu (nationaal voorzitter CHP), Benali Binali Yıldırım ( eerste minister, AKP), Devlet Bahçeli( nationaal voorzitter MHP), Recep Tayyip Erdoğan en legergeneraal Hulusi Akar gaven een speech.

Opvallend was dat alleen Kemal Kılıçdaroğlu (nationaal voorzitter CHP) tijdens zijn toespraak een concreet stappenplan met voorstellen naar voren schoof om het democratisch karakter van Turkije te versterken.  Kılıçdaroğlu had aandacht voor grondrechten, secularisme, scheiding der machten en het versterken van het parlementair systeem in Turkije.

Die dag waren vele honderdduizenden mensen over ideologische en levensbeschouwelijke breuklijnen heen aanwezig op deze manifestatie. Al zal de AKP-aanhangers in de meerderheid zijn geweest.

Kemal Kılıçdaroğlu  kreeg kritiek vanwege zijn aanwezigheid op deze manifestatie. Hij zou de uitverkoop van de CHP organiseren. Ikzelf ben het daar niet met eens.

Als de meerderheid van de aanwezigen inderdaad eerder AKP-aanhangers waren, dan was de beslissing om  aanwezig te zijn een slimme zet van Kılıçdaroğlu. Dit gaf  Kemal Kılıçdaroğlu immers de gelegenheid om zijn stappenplan voor te leggen aan aanhangers van de AKP.  In het sterk verdeelde Turkije bepaalt uw politieke voorkeur welke kranten je vooral leest en welke TV-zender je vooral kijkt. Zo hebben pro-AKP-kranten zoals de Sabah, Yeni Akit en Yeni Şafak  heel weinig aandacht voor het werk van de CHP. En als ze al iets schrijven over de CHP dan is dit vooral negatieve berichtgeving.  De overheidszender TRT  die politiek neutraal gehoord te zijn, is dit verre van. De toespraken op de manifestatie werden door de TRT en andere media waaronder pro-AKP-media integraal en over heel het land uitgezonden. Heel de natie – dus ook de AKP-aanhangers – heeft de toespraak van Kılıçdaroğlu dus gehoord.

Dat hij het extra had over secularisme moet niet verbazen. De politici van de CHP zijn overtuigde secularisten, maar er is nog een andere reden. Nadat bleek dat de Gülenbeweging of Gülenisten vermoedelijk achter de poging tot staatsgreep zit, is het debat over het gebruik/misbruik van religie voor machtsverwerving weer volop losgebarsten. Of liever het debat hierover is nog versterkt.

(17) http://www.jamesinturkey.com/demographic-took-streets/
(18)http://www.hurriyetdailynews.com/tension-rises-in-eastern-turkish-province-amid-reports-of-march-on-alevi-neighborhoods.aspx?pageID=238&nID=101758&NewsCatID=341
(19)http://www.birgun.net/haber-detay/chp-mp-tum-calls-on-akp-to-take-precautions-on-provocations-124988.html


Wat Nu? Komt  Erdoğan hier sterker uit?

De grote vraag is: komt  Recep Tayyip Erdoğan hier sterker uit?  Ja en nee.  Erdoğan kan zich opwerpen als redder van de democratie in Turkije, al kan je hier serieuze vraagtekens bij stellen.

De regerende AKP en  Erdoğan zullen naast afrekenen met de Gülenbeweging ook tot op zekere hoogte afrekenen met andere tegenstanders, waaronder secularisten. Ook zal de regerende AKP en  Erdoğan hun greep op de overheidsdiensten, de media en de academische wereld versterken. Tal van gebeurtenissen na de coup tonen dat het die richting uitgaat, wat problematisch is.  De seculiere centrumlinkse oppositiepartij  CHP heeft dit trouwens al meermaals aangeklaagd.

Aan de andere kant heeft de regerende AKP en  Erdoğan ook een serieuze klap gekregen en is ze zeer kwetsbaar. Vooral  Erdoğan moet zich kwetsbaar gevoeld hebben. En eenzaam.

Zoals je eerder hebt kunnen  lezen in dit artikel was de MIT op de hoogte van een mogelijke poging tot staatsgreep tegen de AKP-regering  en Erdoğan. Hakan Fidan ( de voorzitter van de MIT) en de generale staf van het leger hebben een korte vergadering gehouden naar aanleiding een mogelijke poging tot staatsgreep.

Hulusi Akar, Salih Zeki Çolak,  Yaşar Güler en andere hoge generaals van de generale staf van het leger zouden na de info geëvalueerd te hebben, de nodige stappen hebben genomen om tegen deze couppoging in te gaan.  Zo werd het luchtruim gesloten en  werd elke militaire activiteit verboden.

Mensen die een staatsgreep willen plegen gaan zich niet laten tegenhouden door die maatregelen. Waarom zijn er geen andere maatregelen genomen om de start van de poging tot staatsgreep echt te voorkomen? Dit roept ernstige vragen op.

Bij de start van de coup d’etat was  Recep Tayyip Erdoğan met zijn gezin in een hotel in Marmaris. Op een bepaald moment vertrekken gevechtsvliegtuigen ( die deel uitmaken van de groep achter de staatsgreep) richting Marmaris.

Pas dan gaat de telefoon van  Erdoğan. Degene aan de andere kant van de lijn was niet  Erdoğan’s vertrouweling Hakan Fidan, ook niet de door hem zo vertrouwde legerchef Hulusi Akar en ook geen een of andere hoge functionaris uit zijn AKP. Het was de schoonbroer van  Erdoğan die hem waarschuwde.  Vervolgens belde  Erdoğan naar Hakan Fidan, maar die nam zijn telefoon niet op. Ook legerchef Hulusi Akar kreeg een telefoontje van  Erdoğan. Ook hij nam niet op. Als laatste probeerde hij eerste minister Benali Yıldırım. Die gaf wel gehoor.  Yıldırım liet  Erdoğan weten dat er inderdaad een poging tot militaire staatsgreep gaande was en dat hij in gevaar was. Achter deze telefoon maakte Erdoğan zich klaar om het vliegtuig te nemen en te ontsnappen aan de coupplegers.

Deze gang van zaken moet bijzonder hard zijn aangekomen bij  Recep Tayyip Erdoğan.

President  Erdoğan moet dan uitgerekend via sociale media zijn achterban toespreken. De oproep werd uitgezonden door CNN Türk, èèn van de tv-zenders van de Doğan mediagroep.  De  Doğan mediagroep is een kemalistisch mediabedrijf dat kritisch is voor het beleid van de AKP en  Recep Tayyip Erdoğan. Het was dus uitgerekend een Kemalistische mediabedrijf waar  Erdoğan terecht kon en zo dus zijn hachje kon redden. Ook blijkt uit onderzoek en berichtgeving dat het uitgerekend de soldaten van de kemalistische strekking binnen het leger waren die de wapens opnamen tegen de coupplegers.

Een rare gewaarwording, deze  gang van zaken.  Kemalistische militairen die normaal gezien  Erdoğan het licht in de ogen niet gunnen  kwamen actie om de coup te onderdrukken. Maar ze hadden zo hun reden.

Ze hebben namelijk nog een 2de vijand die ze nog meer haten dan Recep Tayyip Erdoğan. Ze vochten die nacht tegen Fethullah Gülen  en zijn volgelingen die decennia lang beetje bij beetje infiltreerde in het  seculiere leger van Atatürk. De Gülenisten waren al geïnfiltreerd in tal van overheidsdiensten. In het Turkse leger was dit anders. Het Turkse leger is een bolwerk  van het secularisme/kemalisme. De topofficieren van het Turkse leger hebben zich lang verzet tegen islamisten in het leger. Alleen mannen waarvan ze zeker wisten dat ze uit seculiere families kwamen werden toegelaten op de militaire academies en konden doorgroeien tot de hogere functies binnen het leger.

Tot de jaren  2000 kon het leger zich vrijwaren van invloed van de islamisten.  Maar toen die andere islamist,  Recep Tayyip Erdoğan, aan de macht kwam veranderde  dit.  De eerder vernoemde Egenekon – en Balyozzaken gaf een boost aan de Gülenistische infiltratie binnen  het leger.

Na de couppoging kwam er een ongemakkelijke waarheid bloot te liggen die de AKP en  Erdoğan hopelijk aanzet tot serieuze introspectie. Het Turkse leger telde tot 16 juli 2016 358 generaals. Meer dan 30 % van hen wordt nu verdacht van betrokkenheid bij de mislukte coup.  Alles verklarend is dat het gros van deze 30 % tussen 2008 en 2012 toegang gekregen hebben  tot de hoogste rangen van het leger. Laat dit nu net de jaren zijn wanneer   de Ergenekon – en Balyozzaken zich voltrokken.

Een andere reden waarom kemalistische militairen en media  de coup hielpen te onderdrukken is dat de AKP en  Erdoğan kunnen weggestemd worden tijdens verkiezingen. Bij een militair regime ligt dit nog moeilijker aangezien er dan geen verkiezingen zijn.

De couppoging heeft  Erdoğan zo’n trauma bezorgd dat hij erna groen licht gaf voor eerherstel van de afgedankte kemalistische topmilitairen. Het feit dat die met harde hand zullen optreden tegen Gülenisten in het leger is een andere belangrijke factor.

Het kan echter verkeren.  Erdoğan vreesde al die jaren een militaire staatsgreep vanuit kemalistische hoek, maar het was  uitgerekend hun oude islamistische bondgenoot  die dan uiteindelijk een coup ondernam (dit moet blijken uit het verder onderzoek en de rechtszaak).

Ook columnist Ibrahim Karagül van de sterk pro-  Erdoğan Yeni Şafak schreef meermaals dat de gülenisten, de CHP, de  Doğan mediagroep en andere kemalisten samenwerkten voor het plegen van een staatsgreep. De realiteit heeft totaal anders uitgepakt. Deze opruiende columns die je kon lezen op de Engelstalige website  van Yeni Şafak  zijn ondertussen verwijderd van de website.

De mislukte staatsgreep heeft ook het debat rond het gebruik van  religie in de politiek verder aangewakkerd. Zowel de Gülenbeweging als de AKP staan en samenleving voor met een grote invloed van religie – of beter gezegd een conservatieve interpretatie van de soenitische  islam- voor ogen. Beiden worden ervan beschuldigd religie te gebruiken voor politiek machtsverwerving. Kemal Kılıçdaroğlu ( nationaal voorzitter van de CHP) focust niets voor niets in elke toespraak na de mislukte coup (en ook ervoor) op het belang van secularisme in Turkije.

De toekomst:Meer democratie of meer autoritair beleid en verdere polarisering ?

Na de mislukte militaire staatsgreep in Turkije  heeft Turkije geen nood aan meer autoritair beleid nodig. Turkije heeft meer dan ooit nood aan meer democratie. Er is meer dan ooit nood aan een democratisch en seculier Turkije dat respect heeft voor ieders levensbeschouwelijke overtuiging ( Alevitisch moslim, atheïst, soenitische moslim, Christen, Jood, enz)...Voor een democratisch Turkije waar Alevieten, homo’s en transgenders, vrouwen, Koerden en alle andere minderheidsgroepen gelijke rechten hebben en gelijk behandeld worden. Er is meer dan ooit nood aan  een democratisch Turkije waar via participatieve besluitvorming werk wordt gemaakt van krachtgerichte armoedebestrijding, een ecologische economie een sterk sociaal beleid dat niet discrimineert, een sterk onderwijs gebaseerd op wetenschap en kritisch denken, enz.. Er is meer dan ooit nood aan een democratisch Turkije dat kritische sociale organisaties als een partner ziet en niet als landverraders.

Turkije heeft dus meer dan ooit een moedige politiek nodig die bruggen slaat in plaats van verder  polariseert.   Turkije heeft nood aan moedige beslissingen die ingaan tegen de verdeeldheid. Er mocht dan eensgezind gereageerd zijn geweest tegen de coup d’etat, dit betekent niet dat de polarisatie en verdeeldheid volledig voorbij is.

Sinds de mislukte militaire staatsgreep zijn er een aantal positieve stappen gezet in de richting van minder polarisering.

Eind juli 2016 maakte President Recep Tayyip Erdoğan (AKP)  bekend dat hij alle gerechtelijke klachten die hij indiende tegen de leiders van de oppositiepartijen CHP en de  MHP gaat intrekken, wat ondertussen is gebeurd. Recep Tayyip Erdoğan neemt deze beslissing nadat alle oppositiepartijen zich op 15 juli onmiddellijk de militaire staatsgreep op de AKP-regering veroordeelde. 1 partij was echter uitgesloten van deze beslissing, nl de HDP. De rechtszaken tegen de voorzitters van de HDP blijven verder lopen.

Ook het feit dat 2 oppositiepartijen vertegenwoordigd waren op de grote manifestatie in  Istanbul's district Yenikapı kan gezien worden als een actie ter bestrijding van de polarisatie. De HDP was echter uitgesloten van deelname aan de grote manifestatie. De CHP had opgeroepen de HDP ook uit te nodigen, maar de AKP ging daar niet op in.

Aan de andere kan zijn er een aantal beslissingen genomen die de polarisatie net versterken.

Zo werd op 26 augustus 2016 de Yavuz Sultan Selim, de 3de brug over de Bosporus in Istanbul, officieel geopend. Niet iedereen vind de naam van de brug goed. Integendeel. Veel Alevieten zijn kwaad op de regering omdat ze de brug naar Yavuz Sultan Selim hebben genoemd. Yavuz Sultan Selim was de 9de sultan van het Ottomaanse rijk en er wordt algemeen aangenomen dat hij verantwoordelijk is het laten vermoorden van vele duizenden Alevieten.

Zowel de Alevitische organisaties als andere sociale organisaties hadden er bij de AKP-regering op aangedrongen voor een andere naam. Ook de seculiere centrumlinkse oppositiepartij CHP heeft dit gedaan. Recentelijk heeft Kemal Kılıçdaroğlu, nationaal voorzitter seculiere centrumlinkse oppositiepartij CHP, nog voorgesteld op de brug te noemen naar Kemal Atatürk. Eerder had fractievoorzitter van de CHP in het parlement voorgesteld om de brug te noemen naar Pir Sultan Abdal, een belangrijke figuur binnen het Alevitisme.

De AKP-regering heeft hier absoluut een kans gemist een naam te kiezen die verbind in plaats van polariseert. De brug Pir Sultan Abdal noemen zou een belangrijke en historische stap geweest zijn en hiermee had de AKP-regering de Alevieten in Turkije de hand kunnen reiken. Dit kon een eerste grote stap geweest zijn in het bestrijden van de verdeeldheid. Bovendien had de AKP hiermee kunnen tonen dat het wel degelijk werk wilt maken van gelijke rechten en gelijke behandeling van Alevieten in Turkije.

Een tweede dossier waar de AKP/ Recep Tayyip Erdoğan de polarisatie had kunnen tegengaan was rond de hoofddoek bij de politie. Voor alle duidelijkheid, je hebt 2 soorten hoofddoeken in Turkije: een hoofddoek (vaak met bloemenmotief) die losjes om het hoofd ligt en een hoofddoek die strak om het hoofd gebonden is (de türban).  In de discussie over de hoofddoek in Turkije gaat het over de türban.

Turkije kende tot 2013 een strikt hoofddoekenverbod. De hoofddoek was verboden in  alle openbare gebouwen en in alle openbare functies. Ook voor studentes aan de universiteit was het verboden. Doorheen de geschiedenis werd dit verbod soms streng en soms minder streng toegepast. In 2013 werd dit strenge hoofddoekenverbod versoepeld. Dit gebeurde trouwens met de steun van de seculiere centrumlinkse CHP.

Wat het versoepelen van het hoofddoekenverbod in universiteiten en hogescholen betreft: dit vind ik een goede zaak. In het verleden werden vrouwen de toegang tot de universiteit (en dus hogere studies) geweigerd gewoon omdat ze een hoofddoek droegen. Secularisme is een belangrijke zaak, maar Atatürk was ook voor de emancipatie van de vrouwen. Het kan dus niet de bedoeling zijn dat in naam van een radicale invulling van het secularisme vrouwen met hoofddoek hoger onderwijs en een plaats op de arbeidsmarkt wordt ontzegd. Dit heeft Atatürk nooit gewild.

De hoofddoek bleef vanaf 2013 echter wel nog verboden in het leger, de politie en bij rechters en procureurs.

De AKP-regering heeft recentelijk de beslissing genomen om de hoofddoek toe te staan bij de politie. Deze beslissing werd van kracht  op 27 augustus.  Deze beslissing zette kwaad bloed bij het seculiere kamp in Turkije. Niet alleen vanwege de aard van de beslissing, maar ook de manier waarop die is genomen.  De beslissing is genomen bij decreet, wat je kan doen als de noodtoestand is afgekondigd. Dit betekent dat er geen parlementair debat is geweest en dus ook geen stemming in het parlement is aan vooraf gegaan.

De AKP/ Recep Tayyip Erdoğan maakt van de noodtoestand gebruik om maatregelen door te voeren ( zonder stemming in het parlement) die niets met de mislukte coup hebben te maken.

Mocht deze maatregel (die op zicht niet verkeerd is) kaderen binnen een breder beleid dat de grondrechten van iedereen garandeert en waar de AKP- regering en Recep Tayyip Erdoğan alle levensbeschouwelijke overtuiging ( Alevitische Islam, Atheïsme, Soefisme, Soentische Islam, Christendom, Jodendom, Hindoeïsme, enz....) gelijkwaardig behandelt, dan was er niets aan de hand.

Maar dit is net het probleem. Dit gebeurd niet. De  AKP/ Recep Tayyip Erdoğan kiest openlijk voor een bepaalde levensstijl en religie. Dit is problematisch in een land waar er een grote diversiteit is aan levensstijlen en levensbeschouwelijke overtuigingen zijn en bovendien een seculiere grondwet heeft.

Met andere woorden: ook hier heeft de  AKP/ Recep Tayyip Erdoğan een historische kans gemist om de polarisatie te verminderen.

Er zijn nog andere redenen om te stellen dat de polarisatie niet snel gaat afnemen.

De zuiveringsactie die momenteel plaatsvindt in Turkije na de mislukte coup van 15-16 juli is een heksenjacht geworden tegen iedereen die tegen de AKP en Erdoğan is.

Op 3 september maakte de uitgesproken kemalistische krant Sözcü bekend dat er een onderzoek tegen hen is gestart wegens vermeende banden met de Gülenbeweging die verantwoordelijk wordt geacht voor de mislukte staatsgreep eerder dit jaar. Ze zouden bedreigd worden met sluiting.

Er wordt met groot ongeloof gereageerd in Turkije. Enkel het idee dat een uitgesproken kemalistische ( dus ook sterk seculiere ) krant zoals Sözcü zou samenwerken met een conservatieve soenitische organisatie zoals de Gülenbeweging is gewoon lachwekkend. De mens – en maatschappijvisie van de 2 groepen verschillen enorm. Kemal Kılıçdaroğlu, nationaal voorzitter van de centrumlinkse oppositiepartij CHP, bracht een bezoek aan de redactie van Sözcü voor zijn steun uit te spreken aan de krant.




Eerder raakte ook al bekend dat het paspoort van Dilek Dündar in beslag is genomen. Ze kreeg ook een verbod om Turkije te verlaten. Dilek is de vrouw van Can Dündar, die tot voor kort de hoofdredacteur was van de kemalistische krant Cumhuriyet. Can Dündar verblijft momenteel in het buitenland. Hoofdredacteur Can Dündar en journalist Erdem Gül van de Kemalistische krant Cumhuriyet zijn op 6 juli 2016 door de rechtbank is Istanbul veroordeeld omdat de Cumhuriyet beeldmateriaal heeft gepubliceerd van een politieoperatie die vrachtwagens vol met wapens tegenhield in Turkije. De vrachtwagens waren van de MIT (de Turkse geheime dienst) en waren bestemd voor groepen in Syrië.

Vorige maand raakte bekend dat Murat Aksoy was gearresteerd op verdenking van banden met de Gülenbeweging. Murat Aksoy is een Aleviet en is èèn van adviseurs van Kemal Kılıçdaroğlu, nationaal voorzitter van de centrumlinkse oppositiepartij CHP. Opnieuw, het is weinig waarschijnlijk dat een Aleviet en secularist zou samenwerken met een conservatieve soenitische organisatie zoals de Gülenbeweging.

Er loopt ook een arrestatiebevel tegen Ali Yurttagul. Ali was 15 jaar lang politiek adviseur voor de groene fractie in het Europees parlement en speelde een belangrijke rol in de start van de toetredingsgesprekken tussen Turkije en de EU. Hij werkt nu voor Rebecca Harms, de co-voorzitster van de Europese groenen. De politie viel met veel machtsvertoon binnen in het huis van Ali in Istanbul. Ali was op dit moment echter niet in Turkije. Ook hier is het weinig waarschijnlijk dat een linksgroene activist lid zou zijn van de Gülenbeweging.

Tot slot, er loopt ook een arrestatiebevel tegen Yavuz Baydar, prominent journalist en een van de stichtende leden van platform 24. Platform is een recentelijk opgerichte organisatie die de rechten van journalisten verdedigd en de afbouw van de vrijheid van pers in kaart brengt.
Dit zijn een paar van de zaken waaruit blijkt dat de regerende AKP van de staatsgreep gebruik maakt om af te rekenen met een aantal prominenten kritische journalisten en organisaties die totaal niets te maken hebben met de Gülenbeweging. (20)

Op 1 september vond de jaarlijkse openingsceremonie van het gerechtelijk jaar plaats. Dit jaar echter vond deze ceremonie plaats in het nieuwe paleis van Erdoğan. Een paar dagen voor de ceremonie lieten Kemal Kılıçdaroğlu ( nationaal voorzitter van de CHP) en Metin Feyzioğlu ( nationaal voorzitter van de orde der advocaten) weten niet aanwezig te zijn op de ceremonie. Ze vinden het onaanvaardbaar dat deze ceremonie plaatsvindt in het paleis van president  Erdoğan . Beide heren zeiden dat de ceremonie niet mag plaatsvinden op een politieke plek en uitte hun grote bezorgdheid over de zoveelste stap die de scheiding der machten serieus onder druk zet, voor zover die nog bestaat.

Achter deze ceremonie woedde er een woordenstrijd tussen  Kemal Kılıçdaroğlu en de AKP-regering/ Erdoğan.  Kemal Kılıçdaroğlu (CHP) wordt door de  AKP-regering en  Erdoğan ervan beschuldigd de politieke ‘ eenheid’ die na de mislukte coup was ontstaan te verbreken.  Kemal Kılıçdaroğlu reageerde scherp en maakte de regering nogmaals duidelijk waarom ze de regering hierin absoluut niet kunnen volgen. (21)

Actions speak louder than words. De polarisatie tegengaan is een verantwoordelijkheid van iedereen in de Turkse samenleving, maar de  AKP/ Recep Tayyip Erdoğan heeft hier een verpletterende verantwoordelijkheid. Op nationaal beslissingen nemen die echt verbindend werken en die echt het verschil maken met het verleden zijn meer dan ooit nodig.  En dat zou pas een echt een breuk zijn met het verleden.

Dit zie ik veel te weinig. Verschillende voorvallen tonen aan dat er volgens de AKP en Erdoğan alleen politiek ‘eenheid’ kan zijn als het gebeurd zoals zij het willen. Zo werkt het natuurlijk niet. Het feit dat de zuivering na de staatsgreep zich ook meer en meer focust op linkse mensen en kemalisten zal net zorgen voor meer polarisatie.  Het ziet er niet naar uit dat de AKP en vooral  Erdoğan lessen heeft getrokken uit de laatste 3 jaar en voort gaat met beleid dat polariseert.

(20)http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/09/turkey-freedom-of-press-hemingways-bar.html
(21) http://www.hurriyetdailynews.com/chp-we-have-not-understood-the-same-thing-of-post-coup-unity.aspx?pageID=238&nID=103553&NewsCatID=338


Het 2de  artikel in de reeks: Turkije onder de AKP: Holebi – en transgenderrechten 2016.
Het 3de artikel in de reeks: Turkije onder de AKP: gelijke rechten voor alevieten, wie maakt er werk van?